Doręgowice — cmentarz ewangelicki

Doręgowice, po niemiecku Döringsdorf, to wieś włościańska w powiecie chojnickim, położona przy bitym trakcie z Chojnic do Nakła. Słownik geograficzny liczy we wsi 2258 mórg obszaru, 79 budynków i 37 domów mieszkalnych. Parafia katolicka mieściła się w Chojnicach, poczta w Zamartem, a szkoła była na miejscu. Słownik uważa Doręgowice za stare gniazdo rodziny Dorengowskich. Ksiądz Jakub Fankidejski dodaje, że stał tu kościół patronatu prywatnego, filia chojnicka, obalony przez Krzyżaków w 1519 roku i odbudowany z drewna na tyle porządnie, że jezuici, wszedłszy w posiadanie wsi po Dorengowskich, przewieźli go w 1640 roku do Chojnic, do swojego klasztoru. Fankidejski podaje, że na miejscu przewiezionego do Chojnic kościoła jezuici postawili później mniejszy kościółek.

Fankidejski zapisuje, że Jan Dorengowski, proboszcz chojnicki i oficjał kamieński, wraz z bratem, sędzią tczewskim, „najwięcej się przyczynili do wyratowania fary chojnickiej z ręki luterskiej”. Fankidejski podaje też, że ród Dorengowskich był głównym fundatorem chojnickich jezuitów, którym oddał Doręgowice, Moszczenicę, Angowice i osiemnaście włók w Niedźwiedziu. Benedykt Reszka wymienia Doręgowice wśród wsi w rejonie Chojnic, w których szlachta przeszła na luteranizm — obok Angowic, Gockowa, Kiełpina, Moszczenicy, Nowej Cerkwi, Ogorzelin, Pawłowa i Zamartego. Luteranie gospodarzyli w chojnickiej farze od 1555 do 1616 roku.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Döringsdorf jako wieś. Notował tu 37 domów mieszkalnych i 268 mieszkańców, w tym 21 ewangelików i 238 katolików. W podręczniku zapisano też dziewięć osób innych wyznań. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Chojnicach; miejscowość miała własny okręg szkolny. Słownik geograficzny naliczył tu 238 katolików i 21 ewangelików.

Spis z 1 grudnia 1885 roku, w rubryce Kreis Konitz na stronie 152 pod pozycją osiemnastą, wykazał 384 mieszkańców, wśród nich 27 ewangelików i 357 katolików. Pierwszy spis Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, naliczył w czterdziestu dziewięciu domach 275 mieszkańców, w tym 252 katolików i dwudziestu trzech wyznania ewangelickiego. W tym spisie narodowość niemiecką podało 237 osób, a polską trzydzieści osiem.

Cmentarz ewangelicki w Doręgowicach figuruje w ewidencji konserwatorskiej powiatu chojnickiego i gminy Chojnice pod pozycją 57. Spis z 1885 roku przypisuje tutejszych ewangelików do parafii w Chojnicach, a wykaz miejscowości szkolnych tej parafii u Agathona Harnocha wymienia Döringsdorf. Karta cmentarza z 12 grudnia 1985 roku ocenia stan cmentarza jako „zły, roślinność o charakterze samosiejów płyty nagrobne zachowane w formie szczątkowej”. Cmentarz, założony około połowy dziewiętnastego wieku i zajmujący trzy ary, leżał pośród pól nieco w bok od drogi z Chojnic do Sępólna i był widoczny jako kępa drzew. W karcie zapisano, że czytelne były jedynie granice cmentarza, otoczone około trzydziestoletnim młodnikiem sosnowym, a rozpoznać dało się dwie mogiły i sześć płyt nagrobnych. Starodrzewu nie było, najstarszy zachowany nagrobek nosił datę 1872.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Chojnice (Konitz) i podaje tu 38 ewangelików.

Źródła: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921), s. 11, poz. 18; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. II, hasło Doręgowice; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, s. 152–153, poz. 18; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, hasło Konitz, s. 500; Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880, s. 324 i s. 330; Benedykt Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 21; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie), poz. 57; karta cmentarza w Doręgowicach, oprac. W. Lipowicz, 1985 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 32–33; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 58.