Dziedzictwo › Katalog › Duninowo

Cmentarz · powiat słupski

Duninowo — cmentarz wiejski (ewangelicki)

niem. Dünnow

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Dünnow
Miejscowość
Duninowo, gm. Ustka
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
przejęty przez katolików
Dziś
Cmentarz parafialny (d. ewangelicki, ob. rzymskokatolicki)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz wiejski w Duninowie założono na rzucie kwadratu w południowej części wsi, poza ówczesnymi zabudowaniami zagrodowymi. Do dziś pełni swoją funkcję; od 1946 roku jest cmentarzem katolickim. Z czasem poszerzono go ku zachodowi; obecnie zajmuje około 9100 metrów kwadratowych. W Duninowie były dwa cmentarze, oba widoczne na mapach dziewiętnastowiecznych: starszy przykościelny i ten wiejski.

W 1994 roku stał tu, obok nowszych mogił, kamień poświęcony dwóm mieszkańcom Duninowa, Maxowi i Martinowi Schubringom, poległym w 1917 roku na pierwszej wojnie światowej, a także monumentalny krzyż kamienny, którego inskrypcja nie przetrwała. Dawne mapy pokazują na cmentarzu kaplicę — „źródła kartograficzne wskazują, że wzniesiono na nim również niewielką kaplicę, ale do dzisiaj nic z niej nie pozostało”, notuje monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego.

Duninowo, przed 1945 rokiem Dünnow, wzmiankowane jest w 1355 roku i przez stulecia wiązało się z rodami von Below i von Frankenstein oraz z książętami von Croÿ. Nazwa wsi pojawia się wcześniej: w umowie sprzedaży spisanej w Słupsku w 1337 roku, na mocy której mieszczanie słupscy nabyli od Święców tereny wzdłuż Słupi, opis granicy prowadzi „aż do ścieżki, która prowadzi z portu Ustka do wsi Duninowo i przy której stoi buk, na którym po obu stronach nacięto siekierą znaki” — po łacinie „semitam currentem de portu stolpesmunde uersus uillam Dünnouu”. Sama wieś nie wchodziła w skład sprzedawanego obszaru; występuje w dokumencie jako punkt orientacyjny. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 310 ewangelików i ani jednego katolika. Duninowo było siedzibą parafii; w 1907 roku należała do synodu słupskiego w konsystorzu ewangelickim prowincji Pomorze.

Ernst Müller opisuje Duninowo jako parafię macierzystą z filią w Zaleskiem (Saleske); należały do niej także Lędowo (Lindow) i Modła (Muddel), a prawo powoływania duchownego przysługiwało właścicielom tych dóbr.

W Duninowie działała wytwórnia organów, założona w 1859 roku przez Christiana Friedricha Völknera; produkcję organów zakończył tu pożar w 1906 roku.

Datę objęcia urzędu przez ostatniego niemieckiego proboszcza podaje urzędowy organ konsystorza: Schreiber został pastorem w Duninowie z dniem 1 stycznia 1938 roku. Jego poprzednikiem był Simon, powołany tu z dniem 1 stycznia 1930 roku. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 3200 dusz i gminę kościelną w Saleske, oddaloną o 5 kilometrów. Pastorem był wtedy Eberhard Simon. To Schreiber spisał kronikę tutejszej parafii.

Źródła: „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1938; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1907; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 471–472; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 223; Duninowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl); „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 174.

Położenie: 54,5370° N, 16,8181° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Duninowo [kopia archiwalna 2022-06-30]
  3. Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 11/2023
  4. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  5. W. Goliński, „Starodawne Duninowo”, Ustka 2021 (tekst umowy z 1337 roku w trzech wersjach językowych)
  6. „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1938, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044340)
  7. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 174
  8. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 471–472

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0749
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.