Dziedzictwo › Katalog › Duninowo
Cmentarz · powiat słupski
Duninowo — cmentarz wiejski (ewangelicki)
niem. Dünnow
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Dünnow
- Miejscowość
- Duninowo, gm. Ustka
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- Cmentarz parafialny (d. ewangelicki, ob. rzymskokatolicki)

Cmentarz wiejski w Duninowie założono na rzucie kwadratu w południowej części wsi, poza ówczesnymi zabudowaniami zagrodowymi. Do dziś pełni swoją funkcję; od 1946 roku jest cmentarzem katolickim. Z czasem poszerzono go ku zachodowi; obecnie zajmuje około 9100 metrów kwadratowych. W Duninowie były dwa cmentarze, oba widoczne na mapach dziewiętnastowiecznych: starszy przykościelny i ten wiejski.
W 1994 roku stał tu, obok nowszych mogił, kamień poświęcony dwóm mieszkańcom Duninowa, Maxowi i Martinowi Schubringom, poległym w 1917 roku na pierwszej wojnie światowej, a także monumentalny krzyż kamienny, którego inskrypcja nie przetrwała. Dawne mapy pokazują na cmentarzu kaplicę — „źródła kartograficzne wskazują, że wzniesiono na nim również niewielką kaplicę, ale do dzisiaj nic z niej nie pozostało”, notuje monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego.
Duninowo, przed 1945 rokiem Dünnow, wzmiankowane jest w 1355 roku i przez stulecia wiązało się z rodami von Below i von Frankenstein oraz z książętami von Croÿ. Nazwa wsi pojawia się wcześniej: w umowie sprzedaży spisanej w Słupsku w 1337 roku, na mocy której mieszczanie słupscy nabyli od Święców tereny wzdłuż Słupi, opis granicy prowadzi „aż do ścieżki, która prowadzi z portu Ustka do wsi Duninowo i przy której stoi buk, na którym po obu stronach nacięto siekierą znaki” — po łacinie „semitam currentem de portu stolpesmunde uersus uillam Dünnouu”. Sama wieś nie wchodziła w skład sprzedawanego obszaru; występuje w dokumencie jako punkt orientacyjny. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 310 ewangelików i ani jednego katolika. Duninowo było siedzibą parafii; w 1907 roku należała do synodu słupskiego w konsystorzu ewangelickim prowincji Pomorze.
Ernst Müller opisuje Duninowo jako parafię macierzystą z filią w Zaleskiem (Saleske); należały do niej także Lędowo (Lindow) i Modła (Muddel), a prawo powoływania duchownego przysługiwało właścicielom tych dóbr.
W Duninowie działała wytwórnia organów, założona w 1859 roku przez Christiana Friedricha Völknera; produkcję organów zakończył tu pożar w 1906 roku.
Datę objęcia urzędu przez ostatniego niemieckiego proboszcza podaje urzędowy organ konsystorza: Schreiber został pastorem w Duninowie z dniem 1 stycznia 1938 roku. Jego poprzednikiem był Simon, powołany tu z dniem 1 stycznia 1930 roku. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 3200 dusz i gminę kościelną w Saleske, oddaloną o 5 kilometrów. Pastorem był wtedy Eberhard Simon. To Schreiber spisał kronikę tutejszej parafii.
Źródła: „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1938; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1907; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 471–472; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 223; Duninowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl); „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 174.
Pinezka wskazuje obiekt. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Duninowo [kopia archiwalna 2022-06-30]
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 11/2023
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- W. Goliński, „Starodawne Duninowo”, Ustka 2021 (tekst umowy z 1337 roku w trzech wersjach językowych)
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1938, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044340)
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 174
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 471–472
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0749
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka