Dziedzictwo › Katalog › Dziemiany

Cmentarz · powiat kościerski

Dziemiany — cmentarz poewangelicki

niem. Dzimianen (nazwa historyczna Rzeszy do 1920; w latach 1939–1945 zniemczona forma Sophienwalde)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Dzimianen (nazwa historyczna Rzeszy do 1920; w latach 1939–1945 zniemczona forma Sophienwalde)
Miejscowość
Dziemiany, gm. Dziemiany
Dawny powiat
Kreis Berent
Parafia ewangelicka
Prawdopodobnie ewangelicki Kirchspiel Berent [?] — bezpośrednio niepotwierdzone w dostępnych źródłach; Berent miał ewangelicki kościół parafialny (Meyers)

Dziemiany (kaszub. Dzemiónë), przed 1920 w niemieckiej formie Dzimianen, leżały w Kreis Berent w Prusach Zachodnich (rej. gdański); w latach 1939–1945 okupant zniemczył nazwę na Sophienwalde. Wieś była rdzennie kaszubska i katolicka (dziś parafia rzymskokatolicka pw. św. Antoniego Padewskiego). Ludność ewangelicka stanowiła mniejszość — niemieckich kolonistów luterańskich, związanych m.in.

z czynną na początku XIX w. hutą szkła. W 1905 r. cała miejscowość liczyła 439 mieszkańców. Po tej społeczności pozostał cmentarz ewangelicki (poniemiecki), którego istnienie potwierdzają serwis Starostwa Powiatowego w Kościerzynie i baza polskie-cmentarze.pl. Brak przesłanek o własnym kościele czy kaplicy ewangelickiej — najpewniej funkcjonował wyłącznie cmentarz. Przynależność do konkretnego ewangelickiego Kirchspiel (prawdopodobnie Berent [?]) oraz data założenia nekropolii pozostają niepotwierdzone.

Położenie: 54,0061° N, 17,7691° E — pomorskie Pokaż w atlasie →
⚠ Lokalizacja przybliżona — punkt wskazuje okolicę (miejscowość), nie dokładne miejsce obiektu. Do weryfikacji w terenie.

Źródła

  1. GOV / GenWiki — Dziemiany, Dzimianen (Kreis Berent; ludność 439 w 1905)
  2. Ehemalige Ostgebiete — Dzimianen / Sophienwalde, Kr. Berent (Westpr.): zmiany nazw i przynależności
  3. Meyers Gazetteer — Berent (Kreis Berent, Westpreußen; ewangelicki kościół parafialny)
  4. Wikipedia — Dziemiany (historia, huta szkła, nazwa Sophienwalde, kontekst kaszubski/katolicki)
  5. Starostwo Powiatowe w Kościerzynie — Cmentarz ewangelicki (poniemiecki), pow. kościerski
  6. Polskie cmentarze — Dziemiany, gm. Dziemiany, pow. kościerski (spis cmentarzy)
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.