Dziedzictwo › Katalog › Elbląg
Kościół · miasto Elbląg
Elbląg — dawny kościół ewangelicki Bożego Ciała (Heiliger Leichnam, ul. Robotnicza)
niem. Heilige-Leichnam-Kirche (Elbing)
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Heilige-Leichnam-Kirche (Elbing)
- Czas budowy
- 1405, 1896 (rejestr zabytków)
- Miejscowość
- Elbląg
- Dawny powiat
- Stadtkreis Elbing (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
- Powiat dziś
- miasto Elbląg
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kościół rzymskokatolicki rektoralny Bożego Ciała
Kościół Bożego Ciała, po niemiecku Heiliger Leichnam, przy dzisiejszej ulicy Robotniczej w Elblągu, był do 1945 roku ewangelickim kościołem parafialnym. Księga adresowa miasta i powiatu elbląskiego z 1912 roku wymienia wśród kościołów ewangelickich miasta kościół parafialny Bożego Ciała pod patronatem magistratu, z kościołem i cmentarzem przy Leichnamstraße 141b. Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje gminę kościelną Bożego Ciała w Elblągu, liczącą 13 712 dusz z miasta i z kilkunastu miejscowości powiatu elbląskiego, pod patronatem magistratu, z dwoma pastorami.
Rejestr zabytków województwa warmińsko-mazurskiego notuje kościół pod wezwaniem Bożego Ciała przy ulicy Robotniczej 27, z datami 1405, 1896, 1970 i 1993, wpisany pod numerem 33/N z 13 lipca 1954 roku.
Według Roberta Ziemiańskiego w 1947 roku proboszcz elbląskiej parafii świętego Mikołaja, ksiądz Ludwik Białek, wystąpił o przekazanie katolikom dwóch uszkodzonych kościołów poewangelickich: Bożego Ciała przy obecnej ulicy Robotniczej i Trzech Króli przy obecnej ulicy Janowskiej. Autor dodaje, że żaden z tych obiektów nie został formalnie przekazany Kościołowi katolickiemu. Andrzej Bohdan Krupa podaje, że kościół Bożego Ciała, używany jako Spółdzielczy Dom Kultury „Pegaz”, przejęła diecezja warmińska na krótko przed wprowadzeniem stanu wojennego w 1981 roku; sprawę wniósł biskup warmiński Józef Glemp na spotkaniu z wojewodą elbląskim Zdzisławem Olszewskim 2 czerwca 1981 roku.
Źródła: „Elbinger Wohnungs-Anzeiger 1912. Adress-Buch für Stadt- u. Landkreis Elbing”, oprac. O. Siede, Elbing 1912, s. 407; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 28; rejestr zabytków nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku, s. 25 (Elbląg, kościół Bożego Ciała, numer 33/N z 13 lipca 1954 roku); R. Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” 2, 2000, s. 190; A. B. Krupa, „Sytuacja wyznaniowa w województwie elbląskim w latach 1978–1984 w świetle sprawozdania z wizytacji Wydziału do Spraw Wyznań w Elblągu w 1985 roku”, „Studia Elbląskie” 25, 2024, s. 67 i przypis 19.
Pinezka wskazuje obiekt. (OpenStreetMap way/261824489 „Kościół rektoralny pw. Bożego Ciała”, ul. Robotnicza 29, ref:nid=33/N, środek obrysu (54.165413, 19.398809, sprawdzone w API OSM 12.11.2026); kontrola: numer rejestru zgodny z NID WAR (33/N); rejestr podaje adres Robotnicza 27, OSM — Robotnicza 29)
Źródła
- „Elbinger Wohnungs-Anzeiger 1912. Adress-Buch für Stadt- u. Landkreis Elbing”, oprac. O. Siede, Elbing 1912, s. 407
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 28
- rejestr zabytków nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku (Elbląg, nr 33/N)
- R. Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” 2, 2000, s. 190
- A. B. Krupa, „Sytuacja wyznaniowa w województwie elbląskim w latach 1978–1984 w świetle sprawozdania z wizytacji Wydziału do Spraw Wyznań w Elblągu w 1985 roku”, „Studia Elbląskie” 25, 2024, s. 67, przyp. 19
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- KOS-0585
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka