Gałęzów — cmentarz ewangelicki

Poewangelicki cmentarz w Gałęzowie (po niemiecku Gallensow, po kaszubsku Gałãzowò) leży niedaleko jeziora, w południowo-zachodniej części wsi. Pierwotnie zajmował dość duży obszar zbliżony kształtem do prostokąta; dziś jego granice są trudne do określenia, bo teren całkowicie zniwelowano, a na nim i wokół niego wyrósł młody las. Cmentarz służył jeszcze w 1924 roku za punkt orientacyjny w terenie: obwieszczenie urzędu ziemskiego (Kulturamt) w Słupsku o tworzeniu gospodarstw rentowych z części majątków Nippoglense i Gałęzów wymieniało wśród wydzielanych gruntów dziesięciomorgowe pole „am Kirchhof Gallensow” — przy cmentarzu w Gałęzowie. Między regularnymi nasadzeniami leśnymi da się jednak odnaleźć pojedyncze miejsca pochówku i odczytać z nich orientację grobów na osi wschodnio-zachodniej.

Zachowało się sporo fragmentów pomników nagrobnych, wśród nich kamienny krzyż z datą 1940. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego odczytuje jego inskrypcję jako datę śmierci właściciela ziemskiego Alfreda Herrmanna — 31 czerwca 1940 roku; takiego dnia nie ma w kalendarzu.

Do 1945 roku Gałęzów był wsią z majątkiem rycerskim w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Gałęzów liczący 11 ognisk (domostw), należał do parafii w Budowie (Budow) w synodzie słupskim. Do wsi należała wtedy chata leśnika zwana Glambock. Majątek pozostawał od 1432 roku w rękach rodu von Zitzewitz, a od 1882 roku von Puttkamerów. Jesco von Puttkamera Pagel uważa za ostatniego właściciela.

W 1939 roku wieś liczyła 379 mieszkańców w 89 gospodarstwach.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zastał w gminie wiejskiej 251 ewangelików, 2 katolików i 7 innych chrześcijan, a w obwodzie dworskim kolejnych 130 ewangelików. Własnego kościoła wieś nie miała: ewangelicy należeli do parafii w Budowie, katolicy do parafii w Lęborku. Pagel podaje, że wszyscy mieszkańcy wsi byli ewangelikami. Nauczycielami byli Kurt Rietz do 1929 roku, następnie Max Woska, a od stycznia 1940 roku Konrad Gersonde.

Karl-Heinz Pagel podaje, że 7 marca 1945 roku wieś opuszczono. W październiku 1945 roku ogłoszono, że cały majątek wsi wraz z żywym i martwym inwentarzem jest własnością polską. Wszystkich mieszkańców wysiedlono, ostatnich jesienią 1947 roku; później odnaleziono 177 dawnych mieszkańców w RFN i 102 w NRD. Straty: 17 poległych, 11 zmarłych cywilów, 52 zaginionych.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Gałęzów; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Gallensow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 963; „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 11 marca 1924 roku, s. 8 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal).