Gdańsk — kościół baptystów (Schießstange 17)

Według Ryszarda Rząda („Rocznik Gdański” 2019) wspólnotę baptystów w Gdańsku utworzył w 1875 roku zbór tczewski; te same lata nosi w tytule księga jubileuszowa gminy z 1925 roku („1875–1925”). Według Encyklopedii Gdańskiej nowo wybudowaną kaplicę z baptysterium przy Schießstange 17/18 otwarto w 1881 roku. Kronika powojennego Pierwszego Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Gdańsku („Kronika Zboru (1946–1996)”) podaje, że parcelę zbór kupił 18 sierpnia 1880 roku za 45 000 marek.

Według kroniki ocalały fragment ściany prezbiterium włączono do muru okalającego dziedziniec więzienia.

Państwowo uznana gmina baptystów miała w 1910 roku swój kościół przy Schießstange 17, dzisiejszej ulicy Kurkowej, w głębi ogrodu. Nabożeństwa odprawiano w niedziele rano i po południu, a w środy wieczorem. Duchownym był Gottlob Maier, a gminę reprezentował mistrz piekarski G. Scheffler. Wcześniejsze księgi adresowe podają innych duchownych: w 1897 roku Roitha, przy adresie gminy Schießstange 13/14, a w 1905 roku — przy kościele „Schießstange 17 im Garten” — W. Haupta i Artura Meyera; Scheffler był przedstawicielem gminy już wtedy. W rocznikach 1914 i 1918 duchownym był nadal Gottlob Maier, a obok jego gminy księgi notują drugą gminę baptystów (Zweite Baptistengemeinde) z duchownym J. Meisterem, zbierającą się w auli szkoły dla dziewcząt Hoppego (Hoppesche Mädchen-Mittelschule) przy Altstädtischer Graben 9.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Kronika zboru podaje, że dużą kaplicę całkowicie zniszczono w czasie wojny, Encyklopedia Gdańska wymienia jej zniszczenie wśród skutków działań wojennych i powojennej migracji, a uczestnicy forum danzig.de odczytali w 2013 roku z planu miasta z lat 1945–1947, że budynek wtedy stał.

Źródła: „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, cz. IV, s. 65–67; Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia), hasło „Baptyści”; „Kronika Zboru (1946–1996)”, maszynopis udostępniony na stronie Pierwszego Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Gdańsku, wstęp; forum danzig.de, wątek „Baptistenkirche in Danzig vor 1945”, 2013; R. Rząd, „Zbór baptystów w Tczewie (1859–1945)”, „Rocznik Gdański” LXXIX (2019), s. 113–145; „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1897, cz. III, s. 76; tamże, Danzig 1905, cz. IV, s. 64; tamże, Danzig 1914, cz. IV, s. 64; tamże, Danzig 1918, cz. IV, s. 62.