Gdańsk — kaplica ewangelicka przy ulicy Dąbrowskiego 11 (Jakob-Hegge-Kirche)

Przy dzisiejszej ulicy Dąbrowskiego 11 w Gdańsku stała przed 1945 rokiem kaplica ewangelicka, którą Encyklopedia Gdańska nazywa imieniem Jakoba Heggego (Jakob-Hegge-Kirche). Jakob Hegge, zwany Finkenblockiem, należał do pierwszych ewangelickich duchownych Gdańska: według przekazu, który przytacza przewodnik „Handbuch für die Evangelischen in Danzig” z 1919 roku, 13 lipca 1522 roku miał jako pierwszy wygłosić kazanie ewangelickie pod gołym niebem na Górze Gradowej (Hagelsberg), a w 1525 roku został pierwszym ewangelickim pastorem kościoła świętej Katarzyny. Kronika opisuje ją jako skromną: budynek główny z kaplicą, salką i częścią mieszkalną, o ścianach zewnętrznych z muru pruskiego, a obok wolnostojąca dzwonnica.

Według zapisu kroniki, przytoczonego w 2013 roku w serwisie trojmiasto.pl, była to przed wojną filialna kaplica ewangelicko-unijnego kościoła świętej Katarzyny, z której korzystał Ewangelicki Związek Robotników. Związek ten (Evangelischer Arbeiterverein) założył 4 czerwca 1898 roku pastor dywizyjny Neudörffer; przewodnik z 1919 roku opisuje go jako stowarzyszenie ewangelickich robotników ze wszystkich gdańskich parafii i dodaje, że nie jest to stowarzyszenie parafialne o swoiście kościelnym charakterze. Liczył wtedy 700 członków i nie miał własnego domu — już w lipcu 1907 roku wezwał ewangelików Gdańska do budowy domu stowarzyszeń z gospodą, lecz — jak pisze przewodnik — ewangelicka ludność miasta „żałośnie zawiodła”.

Po wojnie kaplicę, z dachem i stropem dużej sali uszkodzonymi przez bombę lotniczą, zajęli polscy baptyści; obie przedwojenne kaplice gdańskich baptystów zostały zniszczone. Pierwsze zebranie członkowskie odbyło się 3 lutego 1946 roku — to początek dzisiejszego Pierwszego Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Gdańsku. Uchwałą nr 303 Rady Ministrów z 31 grudnia 1973 roku kaplicę przekazano nieodpłatnie na własność osoby prawnej jednego z kościołów lub związków wyznaniowych (M.P. 1973 nr 57, poz. 325, wykaz, poz. 32). Starą, zrujnowaną kaplicę zastąpił nowy budynek, wzniesiony według Encyklopedii Gdańskiej w latach 1980–1985. Z dawnej kaplicy został dzwon: według artykułu z 2013 roku spoczywa na drewnianym podeście w nowym kościele.

🟡 Źródła nie zgadzają się w dwóch sprawach. Roku budowy kaplicy nie podają zgodnie: Encyklopedia mówi o kaplicy wybudowanej w 1934 roku, kronika powojennego zboru baptystów — o budynkach i wieży z 1927 roku. Tego przyporządkowania kaplicy do parafii świętej Katarzyny nie potwierdzono: almanach parafii Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1927 roku przy parafii świętej Katarzyny żadnej kaplicy filialnej nie notuje, a odpis z księgi adresowej z 1939 roku, znany tylko z forum internetowego, podaje „Jacob-Hegge-Kapelle Schidlitz, Am Hagelsberg 11” — łączy więc kaplicę z Siedlcami.

Źródła: Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia), hasło „Baptyści”; „Kronika Zboru (1946–1996)”, maszynopis udostępniony na stronie Pierwszego Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Gdańsku; J. Gilewicz, „Zobacz gdański kościół baptystów”, trojmiasto.pl, 20 stycznia 2013 roku; „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, Danzig 1927; odpis z księgi adresowej Gdańska z 1939 roku w serwisie forum.danzig.de; „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 52, 78, 141, 143.