Gdańsk-Kiełpino Górne — cmentarz ewangelicki

Jako rok założenia cmentarza ewangelickiego w Kiełpinie Górnym (po niemiecku Hoch Kelpin) podawany bywa 1926, rok budowy kościoła we wsi według Encyklopedii Gdańskiej; pruska mapa topograficzna z 1910 roku pokazuje jednak w tym miejscu znak cmentarza. Zajmuje około 0,22 hektara; adres przy ulicy Goplańskiej 20 należy do parafii, która nim zarządza. Po 1945 roku pozostał opuszczony i zamknięty. Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku podawał w 2009 roku, że w 1971 roku przekazano go na potrzeby katolickiej parafii błogosławionej Doroty z Mątowów, a następnie parafii świętego Jana Chrzciciela, i że zachowało się na nim kilka starych nagrobków.

Według Magdaleny Nowickiej zmarłych zaczęto tu chować w latach 1972–1973, a wcześniej grzebano ich na cmentarzu w Łostowicach; Kamil Sobolewski podaje, że pierwszy od zakończenia wojny pogrzeb odbył się tu 4 maja 1973 roku. Dziś jest to czynny cmentarz rzymskokatolicki.

Wykaz gmin do spisu z 1885 roku wymienia Hoch Kelpin wyłącznie jako obwód dworski powiatu Danziger Höhe. W obwodzie tym spis notuje 161 mieszkańców, w tym 16 ewangelików i 145 katolików; wśród gmin wiejskich powiatu nazwa nie występuje. Ewangelicy należeli wówczas do parafii w Löblau — jej księgi chrztów i ślubów Bär datuje od 1689 roku, a księgę zmarłych od 1690 — katolicy zaś do Matarni.

W 1901 roku Max Hartmann sprzedał wieś Królewsko-Pruskiej Komisji Osiedleńczej, która rozparcelowała grunty i osadziła na nich nowych gospodarzy, w większości niemieckich uchodźców z Rosji, zwanych Rückwanderer. W spisie z 1 grudnia 1910 roku Hoch Kelpin figuruje jako gmina wiejska powiatu Danziger Höhe: liczył 545,5 hektara i 246 mieszkańców, a jako parafię ewangelicką spis podaje Richthof. W tej liczbie 235 osób podało niemiecki jako język ojczysty, a wśród nich było 220 ewangelików, 14 katolików i jedna osoba innego wyznania.

Do 1920 roku wieś leżała w pruskim powiecie Danziger Höhe, a w latach 1920–1939 — w powiecie o tej samej nazwie w granicach Wolnego Miasta Gdańska; od 1939 roku należała do III Rzeszy, a powiat nosił nazwę Danzig-Land; do Gdańska włączono ją 1 stycznia 1973 roku. Kościół ewangelicki we wsi, od 1958 roku katolicki kościół świętego Jana Chrzciciela, ma w atlasie osobny wpis.

🟡 Kościół ten zbudowano według Encyklopedii Gdańskiej w 1926 roku, według Magdaleny Nowickiej i Kamila Sobolewskiego w 1925 roku. Encyklopedia Gdańska podaje jako budowniczego Ewangelicki Kościół Unii Staropruskiej, Sobolewski — staroluteranów; niemiecka strona o parafii w Przyjaźni, oparta na pracy W. Heidna, podaje, że staroluteranie z Niestępowa osiedlili się przeważnie w Kiełpinie Górnym i zbudowali tam sobie małą kaplicę.

Według Encyklopedii Gdańskiej parafia błogosławionej Doroty z Mątowów, której według Zarządu Dróg i Zieleni przekazano cmentarz w 1971 roku, powstała w 1979 roku; w 1971 roku, według Piotra Szczudłowskiego, kościół w Kiełpinie Górnym stał się własnością kościelną. Kamil Sobolewski pisze, że na początku lat osiemdziesiątych usunięto z cmentarza stare przedwojenne nagrobki; według Zarządu Dróg i Zieleni z 2009 roku zachowało się kilka starych nagrobków.

Źródła: Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), s. 8–9, poz. 15; Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Provinz Westpreußen, Berlin 1887 (spis z 1 XII 1885), s. 24, poz. 63; M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908; Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia), hasło „Kiełpino Górne” i hasło o kościele świętego Jana Chrzciciela w Kiełpinie Górnym; P. Szczudłowski, „Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku”, „Nasza Przeszłość”, t. 84 (1995), s. 298–299; K. Sobolewski, „Historia Kokoszek: Kiełpino Górne” (historiakokoszek.pl); M. Nowicka, „Dzieje gdańskiego Jasienia”, za stroną kokoszki.org; U. Kerntopf, strona o parafii ewangelickiej w Przyjaźni (pom-wpru.kerntopf.com); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); cmentarze-gdanskie.pl; Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku, „Parafialne”, punkt 5: „Cmentarz Parafialny w Kiełpinie” (wpis z 4 grudnia 2009 roku; kopia w archiwum internetowym z 5 stycznia 2012 roku).