Gdańsk-Święty Wojciech — kaplica ewangelicka (St. Albrecht 86)

Święty Wojciech, po niemiecku St. Albrecht, był od średniowiecza miejscowością katolicką: dawną własnością biskupów kujawskich, z kościołem parafialnym i kaplicą upamiętniającą świętego Wojciecha, który według tradycji miał tu po raz pierwszy głosić chrześcijaństwo. Mieszkający tu ewangelicy należeli do parafii w Pruszczu.

Dla nich istniała w Świętym Wojciechu ewangelicka kaplica. Według księgi adresowej z 1905 roku nabożeństwa odprawiał w niej co tydzień, w czwartek wieczorem — latem o godzinie 20, zimą o 19.30 — duchowny Tellchow z Pruszcza (Praust). Gdańska księga adresowa z 1910 roku podaje, że nabożeństwa odbywały się w niej co cztery tygodnie, w niedzielę o dziesiątej. W księdze adresowej jako miejsce nabożeństw podano posesję St. Albrecht 86. Roczniki 1914 i 1918 nazywają kaplicę kościołem filialnym parafii w Pruszczu (Filialkirche von Praust); według rocznika 1914 nabożeństwa odbywały się w niej co cztery tygodnie, w niedzielę o drugiej po południu.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. W 1772 roku przeszedł pod władzę pruską; do Gdańska jako przedmieście włączono go według opisu rejencji gdańskiej z 1869 roku w 1828 roku, a według Encyklopedii Gdańskiej w 1814 roku. Erich Keyser w „Danzigs Geschichte” z 1921 roku podaje ponadto, że konwencja elbląska z 6 grudnia 1807 roku przyznała napoleońskiemu Wolnemu Miastu Gdańskowi, obok innych terenów, dawne biskupie przedmieścia: Święty Wojciech, Stare Szkoty i Chełm.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość, pod nazwą Danzig-St. Albrecht, do parafii Pruszcz Gdański (Praust) i podaje tu 720 ewangelików.

Piotr Szczudłowski (1995, s. 300) pisze, że świątynię w Świętym Wojciechu katolicy użytkowali po wojnie przez krótki czas, później władze przeznaczyły ją na cele świeckie, a w czasie, gdy pisał artykuł, mieściła się w niej szkolna sala gimnastyczna. Autor nie podaje adresu ani wezwania, dlatego nie ustalono, czy chodzi o tę kaplicę.

Źródła: „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, cz. IV, s. 65–67; „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungs-Bezirk Danzig”, Danzig 1869 (hasło St. Albrecht); Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia); „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1905, cz. IV, s. 63; E. Keyser, „Danzigs Geschichte”, Danzig 1921, s. 170; „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte”, Danzig 1914, cz. IV, s. 63; tamże, Danzig 1918, cz. IV, s. 61; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 21; P. Szczudłowski, „Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku”, „Nasza Przeszłość” 84 (1995), s. 300.