Gdańsk-Wrzeszcz — cmentarz ewangelicki parafii św. Katarzyny (St. Katharinen-Kirchhof)

Cmentarz świętej Katarzyny (po niemiecku St. Katharinen-Kirchhof) założono w latach 1867–1869 przy Wielkiej Alei, dzisiejszej alei Zwycięstwa, po jej południowo-zachodniej stronie; działka o powierzchni 3,6 hektara sięgała do ulicy Traugutta. Wchodził w skład ciągu cmentarzy wyznaniowych rozciągniętych wzdłuż alei: od północnego zachodu sąsiadował z katolickim cmentarzem świętego Mikołaja i Kaplicy Królewskiej, a od południowego wschodu — z ewangelickim cmentarzem Najświętszej Marii Panny. Leżał bliżej Wrzeszcza niż sąsiedni cmentarz Najświętszej Marii Panny, naprzeciwko dzisiejszej Opery.

Był to cmentarz ewangelicki, należący do parafii przy kościele świętej Katarzyny. Zestawienie Harnocha podaje dla niej 13 000 dusz i trzy cmentarze; metryki parafialne sięgały 1573 roku, a księgi pogrzebów prowadzono od 1737 roku.

W 1870 roku przy głównej alei cmentarnej wzniesiono dom zarządcy z przylegającą do niego kaplicą; przebudowano je w 1924 roku, a budynek zachował się do dziś przy alei Zwycięstwa 29, zamieniony na dom mieszkalny. Na cmentarzu stała ponadto dzwonnica ufundowana w 1888 roku przez Charlottę Dreyer. Według księgi adresowej z 1910 roku zarządcą nowego cmentarza świętej Katarzyny przy Große Allee 15 we Wrzeszczu był Reinhold Schalke. Na cmentarzu świętej Katarzyny przy Wielkiej Alei zbudowano przed 1919 rokiem nową, obszerną kostnicę według planów miejskiego inspektora budowlanego Dähnego; w 1919 roku ogrodnikiem cmentarnym był Ernst Brede, mieszkający na cmentarzu (Große Allee 29).

Numery 15 i 29 oznaczają to samo miejsce: domy przy Wielkiej Alei przenumerowano między 1914 a 1918 rokiem, a w spisach domów z ksiąg adresowych tych lat zarządca cmentarza Schalke mieszka na posesji parafii świętej Katarzyny najpierw pod numerem 15, potem pod numerem 29.

Cmentarz zamknięto w grudniu 1956 roku, następnie zlikwidowano i zamieniono w park miejski. W południowo-zachodniej części dawnej działki wzniesiono w latach siedemdziesiątych XX wieku szpital studencki z przychodnią. Teren dawnego cmentarza wszedł — razem z dawnymi cmentarzami Najświętszej Marii Panny, świętego Mikołaja i Kaplicy Królewskiej oraz świętego Józefa i świętej Brygidy — w skład Parku Akademickiego przy Politechnice Gdańskiej.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje w parafii St. Catharinen w Gdańsku 10 731 ewangelików.

🟡 Źródła podają dwie daty. Według serwisu cmentarze-gdanskie.pl cmentarz zamknięto 23 grudnia 1956 roku; w wykazie ogłoszonym 25 maja 1957 roku cmentarz „Katarzyny” przy alei Zwycięstwa 29, o powierzchni 3,8905 hektara, figuruje wśród cmentarzy zamkniętych dla celów grzebalnych decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 8 grudnia 1956 roku.

Źródła: „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, s. 67; „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 53; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia), hasło o cmentarzach przy Wielkiej Alei; cmentarze-gdanskie.pl; A. Harnoch, zestawienie parafii ewangelickich Prus Zachodnich i Wschodnich, 1890; „Zielone miasto. Wielka Aleja — lipa”, Gdańskie Miniatury 06/2018, Instytut Kultury Miejskiej; „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1914, cz. III, s. 80; „Neues Adreßbuch für Danzig und seine Vororte” 1918, cz. III, s. 75; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 17; „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku” 1957, nr 4, poz. 46, s. 38.