Głobino — cmentarz ewangelicki

Dawny cmentarz ewangelicki w Głobinie (przed 1945 rokiem Gumbin), wsi leżącej na południowy wschód od Słupska, położony jest na wschód od zabudowań. Sprawozdanie Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorskich z 1878 roku podaje, że cmentarz wsi leżał około 3000 kroków na wschód od Głobina, na łagodnie wznoszącej się wysokości, a między nim a Stanięcinem (Stantin) wycięto należący do wsi las dębowy, co odsłoniło rozległe cmentarzysko ciałopalne z urnami.

Dziś użytkuje go parafia rzymskokatolicka w Wieszynie; w zachodnim narożniku pojawiły się pod koniec XX wieku nowe pochówki mieszkańców Głobina i Stanięcina.

Cmentarz założono na rzucie kwadratu obwiedzionego kamiennym wałem. Inwentaryzacja z 2020 roku datuje założenie na pierwszą połowę XIX wieku; monografia cmentarzy powiatu słupskiego podaje tylko, że od końca XIX wieku był on dwukrotnie powiększany, a jego formę końcową utrwaliła mapa z 1935 roku. Najpierw dodano teren od zachodu, co zmieniło założenie w prostokąt; później, już w XX wieku, powiększono go od północy, przez co wrócił do proporcji zbliżonych do kwadratu. Aleję dzielącą teren na dwie kwatery przedłużono wtedy na nową część. Inwentaryzacja opisuje obecny kształt jako prostokątny, ustalony w latach trzydziestych XX wieku.

Granice cmentarza nie zmieniły się do dziś i wszystkie etapy pozostają czytelne. Zachował się starodrzew, zarys podziału na dwie kwatery i kamienny wał oddzielający starą część od nowszej. Pozostałości nagrobków skupiają się po stronie wschodniej; część dodana w XIX wieku nie zachowała żadnych śladów naziemnych. Ocalał między innymi kamienny nagrobek Maxa Grotha (1877–1941) oraz kamienny krzyż z 1934 roku, leżący dziś w najstarszej części założenia. Z ocalałych nagrobków utworzono na początku obecnego stulecia lapidarium z tablicą dwujęzyczną: „JA JESTEM ZMARTWYCHWSTANIE I ŻYCIE…” (J 11,25) — „TYM, KTÓRZY TU SPOCZYWAJĄ, PAMIĘĆ I MODLITWA”, i to samo po niemiecku, z datą A.D. 2003.

W 1281 roku książę Mściwój II nadał wieś norbertanom z Białoboków. W 1784 roku Głobino liczyło 14 dymów i było wcielone do kościoła Świętego Piotra na Starym Mieście w Słupsku. Ostatnim właścicielem i zarządcą miejscowego majątku był Erich Guhlke. Przed wojną Gumbin należał do powiatu słupskiego (Landkreis Stolp) w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wieś liczyła 104 mieszkańców w 1821 roku, 421 w 1910, a w 1939 około 432 (według inwentaryzacji z 2020 roku — 423).

Własnego kościoła wieś nie miała; należała ona do miejskiej parafii ewangelickiej świętego Piotra w Słupsku, a cmentarz służył miejscowej społeczności luterańskiej. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Gumbin ujęto osobno jako gminę wiejską i obwód dworski: w pierwszej naliczono 201 ewangelików i ani jednego katolika, w drugim 57 ewangelików i 2 katolików. Jako parafię podano Stolp (Altstadt), czyli Słupsk.

W 1925 roku naliczono tu czworo katolików. W 1939 roku wszyscy mieszkańcy poza czterema katolikami należeli do parafii świętego Piotra.

Wieś zajęła Armia Czerwona 8 marca 1945 roku, a niemieckich mieszkańców wysiedlono.

Źródła: „Vierzigster Jahresbericht”, „Baltische Studien” AF 28 (1878), s. 451; „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 176; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 971.