Główczewice — domniemany cmentarz ewangelicki (niepotwierdzony w źródłach)

Główczewice w gminie Brusy leżą w północnej części dawnego powiatu chojnickiego, tuż przy granicy powiatu kościerskiego. W okolicy lesistej i piaszczystej wieś leżała o jedną szóstą mili od bitego traktu chojnicko-kościerskiego. Wieś wymieniono w dokumencie z 1294 roku, a w 1370 roku Zygfryd von Gerlachsheim, komtur tucholski, nadał tu 20 włók człowiekowi zapisanemu w Słowniku geograficznym jako „uczciwy Glopze”. W nadaniu granice wyznaczyły strugi i miedze sąsiadów.

W 1570 roku ziemia była w drobnych udziałach: Andrzej Korda Główczewski trzymał 10 włók, Jan Główczewski dwie, Jerzy Kłopat trzy i trzy czwarte, Krzysztof Kozak nieco ponad trzy, Bartłomiej Najeż jedną.

Słownik geograficzny opisuje Główczewice jako rycerskie dobra w drobnych udziałach: 2825 mórg obszaru, 52 budynki, w tym 23 domy mieszkalne, 205 katolików i 18 ewangelików. Parafia była w Leśnie, szkoła w Raduniu w powiecie kościerskim, poczta w Brusach. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył w Główczewicach 245 mieszkańców — 234 katolików i 11 ewangelików. W tym spisie ewangelików przypisano do parafii w Sominach, leżących po drugiej stronie granicy, w prowincji Pomorze.

W pierwszym spisie powszechnym Rzeczypospolitej z 30 września 1921 roku wykazano w Główczewicach 336 mieszkańców — 164 mężczyzn i 172 kobiety. Z tej liczby wszyscy podali wyznanie rzymskokatolickie i narodowość polską.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Glowczewitz jako majątek rycerski. Notował tu 23 domy mieszkalne i 223 mieszkańców, w tym 18 ewangelików i 205 katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że dzieci należały do okręgu szkolnego Raduhn.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. II, hasło „Główczewice”, oraz t. XV cz. 1, hasło „Główczewice”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau, powiat Konitz, poz. 23; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 września 1921 roku); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 34–35.