Dziedzictwo › Katalog › Głuszyno

Cmentarz · powiat słupski

Głuszyno — cmentarz ewangelicki

niem. Groß Gluschen

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Groß Gluschen
Miejscowość
Głuszyno, gm. Potęgowo
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Dammen (dziś Damno), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, kościelna prowincja Pomorze Kościoła Unii Staropruskiej (Altpreußische Union)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz nieczynny (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Głuszynie założono na północny zachód od zabudowań, po wschodniej stronie drogi do Dąbrówki, i rozplanowano na rzucie prostokąta. Od zewnątrz otaczał go kamienny mur, z którego została tylko podbudowa. Od zachodu i od południa teren wzdłuż granic lekko opada. Ani mapa z 1936 roku, ani dzisiejszy stan nie pozwalają wskazać, którędy prowadziło wejście główne. Wszystkie pomniki nagrobne postawione przed 1945 rokiem usunięto. Została jedna mogiła — Joanny Wechmann, zmarłej 25 sierpnia 1945 roku, oznaczona metalowym krzyżem. Od wschodu przetrwał szczątkowy dębowy starodrzew graniczny.

Głuszyno, po niemiecku Groß Gluschen, wzmiankowano w 1310 roku jako Goluskyna. Wieś leżała w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, i przechodziła przez ręce rodów von Rexin, von Grumbkow i von Somnitz; tutejszy pałac przetrwał do dziś. W 1784 roku Głuszyno, położone przy trakcie towarowym z Berlina do Gdańska, liczyło 21 dymów i miało nauczyciela; z dóbr płacono 70 talarów daniny. Mieszkańcy należeli do parafii w Damnie (Dammen) w synodzie słupskim.

Karl-Heinz Pagel podaje, że ludność wsi była ewangelicka; w 1925 roku mieszkało tu 6 katolików, czyli 1,6 procent. Własnej parafii Głuszyno nie miało: razem z 13 okolicznymi miejscowościami należało do parafii ewangelickiej w Damnie (Dammen), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, i tam też stał kościół parafialny. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku podaje Głuszyno w dwóch wierszach, bo wieś i majątek liczono osobno: w gminie wiejskiej naliczono 191 ewangelików, w obszarze dworskim 201, a w żadnym z nich ani jednego katolika. Oba wiersze wskazują urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy w sąsiednim Głuszynku.

W 1939 roku wieś liczyła 362 mieszkańców. Nauczycielami byli Mundt i Fritz Fischer.

Pagel podaje, że 9 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona. Mieszkańcy niemal w komplecie zostali we wsi, do której napłynęło też wielu uciekinierów z Prus Wschodnich i Zachodnich. W Głuszynie urządzono kołchoz, a wielu mieszkańców wywieziono, wśród nich ostatniego burmistrza wsi. Mieszkańców stopniowo wysiedlano; jeden transport odszedł w maju 1946 roku. Później odnaleziono 146 dawnych mieszkańców w RFN i 81 w NRD. Straty: 7 poległych, 13 zmarłych cywilów, 44 zaginionych.

Dziś Głuszyno należy do rzymskokatolickiej parafii w Skórowie, w diecezji pelplińskiej.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, 1989, hasło Groß Gluschen; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Głuszyno, s. 148; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 967.

Położenie: 54,4991° N, 17,4127° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (mapa topograficzna 1:25 000, arkusz 1470 Stojentin (SLUB 10005776), doklejony do 1570 Lupow (SLUB 10005720), wydanie 1939 (Aufn. 1889, hrsg. 1891, bericht. 1939) (znak cmentarza))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Potęgowo – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim, 2013
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 967

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0640
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.