Dziedzictwo › Katalog › Głuszyno
Cmentarz · powiat słupski
Głuszyno — cmentarz ewangelicki
niem. Groß Gluschen
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Groß Gluschen
- Miejscowość
- Głuszyno, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Dammen (dziś Damno), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, kościelna prowincja Pomorze Kościoła Unii Staropruskiej (Altpreußische Union)
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz nieczynny (relikt)

Cmentarz w Głuszynie założono na północny zachód od zabudowań, po wschodniej stronie drogi do Dąbrówki, i rozplanowano na rzucie prostokąta. Od zewnątrz otaczał go kamienny mur, z którego została tylko podbudowa. Od zachodu i od południa teren wzdłuż granic lekko opada. Ani mapa z 1936 roku, ani dzisiejszy stan nie pozwalają wskazać, którędy prowadziło wejście główne. Wszystkie pomniki nagrobne postawione przed 1945 rokiem usunięto. Została jedna mogiła — Joanny Wechmann, zmarłej 25 sierpnia 1945 roku, oznaczona metalowym krzyżem. Od wschodu przetrwał szczątkowy dębowy starodrzew graniczny.
Głuszyno, po niemiecku Groß Gluschen, wzmiankowano w 1310 roku jako Goluskyna. Wieś leżała w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, i przechodziła przez ręce rodów von Rexin, von Grumbkow i von Somnitz; tutejszy pałac przetrwał do dziś. W 1784 roku Głuszyno, położone przy trakcie towarowym z Berlina do Gdańska, liczyło 21 dymów i miało nauczyciela; z dóbr płacono 70 talarów daniny. Mieszkańcy należeli do parafii w Damnie (Dammen) w synodzie słupskim.
Karl-Heinz Pagel podaje, że ludność wsi była ewangelicka; w 1925 roku mieszkało tu 6 katolików, czyli 1,6 procent. Własnej parafii Głuszyno nie miało: razem z 13 okolicznymi miejscowościami należało do parafii ewangelickiej w Damnie (Dammen), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, i tam też stał kościół parafialny. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku podaje Głuszyno w dwóch wierszach, bo wieś i majątek liczono osobno: w gminie wiejskiej naliczono 191 ewangelików, w obszarze dworskim 201, a w żadnym z nich ani jednego katolika. Oba wiersze wskazują urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy w sąsiednim Głuszynku.
W 1939 roku wieś liczyła 362 mieszkańców. Nauczycielami byli Mundt i Fritz Fischer.
Pagel podaje, że 9 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona. Mieszkańcy niemal w komplecie zostali we wsi, do której napłynęło też wielu uciekinierów z Prus Wschodnich i Zachodnich. W Głuszynie urządzono kołchoz, a wielu mieszkańców wywieziono, wśród nich ostatniego burmistrza wsi. Mieszkańców stopniowo wysiedlano; jeden transport odszedł w maju 1946 roku. Później odnaleziono 146 dawnych mieszkańców w RFN i 81 w NRD. Straty: 7 poległych, 13 zmarłych cywilów, 44 zaginionych.
Dziś Głuszyno należy do rzymskokatolickiej parafii w Skórowie, w diecezji pelplińskiej.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, 1989, hasło Groß Gluschen; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Głuszyno, s. 148; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 967.
Pinezka wskazuje obiekt. (mapa topograficzna 1:25 000, arkusz 1470 Stojentin (SLUB 10005776), doklejony do 1570 Lupow (SLUB 10005720), wydanie 1939 (Aufn. 1889, hrsg. 1891, bericht. 1939) (znak cmentarza))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Potęgowo – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim, 2013
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 967
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0640
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka