Gniewinko — cmentarz ewangelicki

Gniewinko (po niemiecku Gnewinke) było dawną wsią majątkową — najpierw rycerskim majątkiem (Rittergut), potem majoratem — w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg). W podziale administracyjnym powiat należał do rejencji koszalińskiej w prowincji Pomorze. Leksykon Meyersa, wydany w 1912 roku, podaje tu 90 mieszkańców według spisu z 1910 roku. W 1895 roku gminę wiejską Gniewinko zniesiono i włączono do obszaru dworskiego Gniewinko.

W 1784 roku Gniewinko leżało trzy mile na północny wschód od Lęborka. Obok folwarku mieszkało trzech zagrodników — razem sześć dymów.

W 1756 roku Rexinowie ufundowali majorat, do którego weszło Gniewinko. Cramer przytacza dokument, którym z dóbr Salino, Salinko, Gniewino, Gniewinko, Wódka, Dąbrówka (Klein Damerkow) i Świchowo utworzono rodzinny fideikomis. Po Rexinach majątek przeszedł między innymi do von Pircha.

Kościelnie Gniewinko należało do Osiek (Ossecken): tak wymienia je opis ziemi lęborskiej sporządzony w maju 1658 roku przez komisarza Wedigego von Bonina, w wykazie wsi kościoła osieckiego. W 1889 roku, po wizytacji generalnej z 1887 roku, przeniesiono Gniewinko wraz z Bychowem, Toliszczkiem i Perlinem Wielkim i Małym do parafii w Gniewinie — Ernst Müller notuje to na stronie 257 swojego spisu duchownych pomorskich. Tam też wieś miała urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku, na stronie 190 pod pozycją 86, zapisano w Gniewinku osiemdziesięciu sześciu ewangelików, bez katolików; jako parafię katolicką wymieniono Lębork. Własnej świątyni ani kaplicy nie było; cmentarz ewangelicki założono pod koniec XIX wieku.

Majątek z czasem rozparcelowano — pomorskie towarzystwo osadnicze podzieliło folwark Gniewinko II, liczący 53 hektary, na dwa gospodarstwa rentowe.

Dawny cmentarz ewangelicki pełni dziś funkcję cmentarza komunalnego. Dawna nekropolia leży na południowy wschód od wsi, na działce 281, i zajmuje trzynaście arów. W ewidencji zabytków brak roku założenia cmentarza i opisu stanu nagrobków.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Cramer datuje ten dokument na 2 sierpnia 1756 roku, Marek Drzewiecki podaje dla tego samego majoratu 12 sierpnia, a Franz Schultz w wykazie fideikomisów powiatu — 21 sierpnia.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg); Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Franz Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern, Lauenburg i. Pom. 1912; Ernst Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, Teil II, Stettin 1912; Reinhold Cramer, Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow, Königsberg 1858; Marek Drzewiecki, Cmentarze Ziemi Lęborskiej; wojewódzka ewidencja zabytków; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1071.