Dziedzictwo › Katalog › Górki
Cmentarz · powiat sztumski
Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — cmentarz ewangelicki
niem. Görken
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Görken
- Miejscowość
- Górki, gm. Stary Dzierzgoń
- Dawny powiat
- Kreis Mohrungen, Regierungsbezirk Königsberg, Prowincja Prusy Wschodnie (Ostpreußen)
- Powiat dziś
- sztumski
- Parafia ewangelicka
- Stary Dzierzgoń (Alt Christburg)
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- dawny cmentarz ewangelicki, dziś nieużytek

W miejscu Górek, po niemiecku Görken, wzmiankowano w 1294 roku pruską osadę „Grabisto”. Wieś należała do powiatu morąskiego w rejencji królewieckiej, w prowincji Prusy Wschodnie.
Po dawnej wspólnocie ewangelickiej został cmentarz we wschodniej części wsi. Wojewódzka ewidencja zabytków i gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Dzierzgoń na lata 2012–2015 podają jego powierzchnię — 0,35 ha — i datują go na drugą połowę XIX wieku. Dziś jest nieużytkiem.
W 1782 roku we wsi stało 16 domów, w 1858 roku mieszkało w niej 110 osób, w latach 1937–1939 — 142, a w 2022 roku 112. W styczniu 1945 roku teren zajęła Armia Czerwona, ludność niemiecką wysiedlono, a wieś przeszła pod administrację polską.
Ewangelicy z Górek należeli do parafii w Starym Dzierzgoniu (Alt Christburg) — Agathon Harnoch wymienia Görken w 1890 roku wśród jej miejscowości szkolnych. Własnego kościoła wieś nie miała. Ten sam Słownik wymienia Górki wśród miejscowości powiatu morąskiego, w których Wojciech Kętrzyński dopatrzył się śladu żywiołu polskiego. Z krzyżackich ksiąg czynszowych z lat 1436–1437 Wojciech Kętrzyński zaczerpnął nazwy tych miejscowości.
Almanach parafii Prus Wschodnich z 1912 roku zalicza tę miejscowość do parafii Stary Dzierzgoń (Alt Christburg), liczącej 1990 dusz.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, wykaz dla gminy Stary Dzierzgoń, pozycja 55; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, tom VI, hasło Morąg (powiat morąski); A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 (hasło Alt Christburg); Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — Wikipedia; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Stary Dzierzgoń na lata 2012–2015 (uchwała nr VII/68/12 z 29 grudnia 2012 roku); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30.
⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — Wikipedia
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 (hasło Alt Christburg)
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0433
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- wysoka