Dziedzictwo › Katalog › Górki

Cmentarz · powiat sztumski

Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — cmentarz ewangelicki

niem. Görken

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Görken
Miejscowość
Górki, gm. Stary Dzierzgoń
Dawny powiat
Kreis Mohrungen, Regierungsbezirk Königsberg, Prowincja Prusy Wschodnie (Ostpreußen)
Powiat dziś
sztumski
Parafia ewangelicka
Stary Dzierzgoń (Alt Christburg)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
dawny cmentarz ewangelicki, dziś nieużytek
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

W miejscu Górek, po niemiecku Görken, wzmiankowano w 1294 roku pruską osadę „Grabisto”. Wieś należała do powiatu morąskiego w rejencji królewieckiej, w prowincji Prusy Wschodnie.

Po dawnej wspólnocie ewangelickiej został cmentarz we wschodniej części wsi. Wojewódzka ewidencja zabytków i gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Dzierzgoń na lata 2012–2015 podają jego powierzchnię — 0,35 ha — i datują go na drugą połowę XIX wieku. Dziś jest nieużytkiem.

W 1782 roku we wsi stało 16 domów, w 1858 roku mieszkało w niej 110 osób, w latach 1937–1939 — 142, a w 2022 roku 112. W styczniu 1945 roku teren zajęła Armia Czerwona, ludność niemiecką wysiedlono, a wieś przeszła pod administrację polską.

Ewangelicy z Górek należeli do parafii w Starym Dzierzgoniu (Alt Christburg) — Agathon Harnoch wymienia Görken w 1890 roku wśród jej miejscowości szkolnych. Własnego kościoła wieś nie miała. Ten sam Słownik wymienia Górki wśród miejscowości powiatu morąskiego, w których Wojciech Kętrzyński dopatrzył się śladu żywiołu polskiego. Z krzyżackich ksiąg czynszowych z lat 1436–1437 Wojciech Kętrzyński zaczerpnął nazwy tych miejscowości.

Almanach parafii Prus Wschodnich z 1912 roku zalicza tę miejscowość do parafii Stary Dzierzgoń (Alt Christburg), liczącej 1990 dusz.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, wykaz dla gminy Stary Dzierzgoń, pozycja 55; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, tom VI, hasło Morąg (powiat morąski); A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 (hasło Alt Christburg); Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — Wikipedia; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Stary Dzierzgoń na lata 2012–2015 (uchwała nr VII/68/12 z 29 grudnia 2012 roku); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30.

Położenie: 53,8221° N, 19,3441° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Górki (gmina Stary Dzierzgoń) — Wikipedia
  3. A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 (hasło Alt Christburg)
  4. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0433
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.