Górne Horniki — cmentarz ewangelicki

Horniki Górne, po niemiecku Ober Hornikau, leżą w gminie Nowa Karczma w powiecie kościerskim; przed 1920 rokiem należały do powiatu kościerskiego (Kreis Berent) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Nie były osobną gminą: wykazy urzędowe ujmują je razem z Hornikami Dolnymi jako jedną gminę wiejską Hornikau, z urzędem stanu cywilnego i obwodem urzędowym w Lubieszynie (Lipschin) oraz sądem w Kościerzynie. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon podaje dla tak rozumianej gminy 239 mieszkańców. Kościoła ani kaplicy w Hornikach Górnych w źródłach nie znaleziono.

W 1747 roku „Hornikowy” w parafii Stare Grabowo posiadał Lniski, asesor ziemski. W 1772 roku Górne i Dolne Horniki należały do dóbr Lubieszyn; chłopi z każdej z tych wsi płacili razem 50 talarów za 4½ włóki. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje tu 10 mieszkańców, wszystkich wyznania luterańskiego, z parafią luterańską zapisaną jako Neu-Barkotzin. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku szlachecka wieś chłopska Horniki Górne z trzema gospodarstwami chłopskimi i pięcioma zagrodami chałupniczymi liczyła 94 mieszkańców, w tym 90 ewangelików i czterech katolików. Stało w niej 12 budynków mieszkalnych.

Słownik geograficzny opisuje Horniki Górne jako szlachecką wieś włościańską o obszarze 892 mórg, z trzema włościanami, pięcioma ogrodnikami, dwunastoma domami, czterema katolikami i dziewięćdziesięcioma ewangelikami. Według Słownika geograficznego wieś należała do parafii katolickiej w Starym Grabowie, a szkoła i poczta były w Nowej Karczmie. W sąsiednich Hornikach Dolnych (Nieder Hornikau) na 372 morgach stało siedem domów, a mieszkał tam jeden katolik i czterdziestu sześciu ewangelików. Trzecia wieś tej nazwy, Horniki Nowe (Neu Hornikau), była wybudowaniem przyłączonym do Lubieszyna.

Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku ujmuje Górne i Dolne Horniki w jednym wierszu: 200 mieszkańców, w tym 174 ewangelików, 17 katolików i dziewięć osób wyznania mojżeszowego. W spisie z 1 grudnia 1910 roku gmina wiejska Hornikau liczyła 239 mieszkańców; język niemiecki podało 221 osób, wszystkie wyznania ewangelickiego, a język polski — 18 osób. Na nabożeństwa ewangelickie chodzono do Nowego Barkoczyna; przypisanie to powtarzają oba spisy, z 1885 i 1910 roku.

Cmentarz jest duży i założony na planie prostokąta, w znacznej części wygrodzony kamiennym murem. Dziś nieczynny i mocno zarośnięty krzakami. Zachowało się kilka nagrobków, w tym dwa z ogrodzeniami, oraz jedna czytelna tablica inskrypcyjna; w partii bliższej drodze nagrobków nie ma wcale. Obiekt nie figuruje w rejestrze zabytków; wojewódzka ewidencja zabytków ujmuje go w wykazie gminy Nowa Karczma, ze wskazaniem części wsi — Górne Horniki. Nowa Karczma, po niemiecku Neukrug, była dawniej kolonią należącą do Lubieszyna: Słownik geograficzny ujmuje ją w haśle „Lubieszyńska kolonia”, obejmującym osady Nowa Karczma i Parowa — razem 1337 mórg, dwudziestu siedmiu gburów, dziewięciu zagrodników, 45 domów, 114 katolików i 271 ewangelików.

Według Słownika geograficznego kolonia Nowa Karczma należała do parafii katolickiej w Garczynie, a szkołę i pocztę miała na miejscu. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon prowadzi Nową Karczmę jako wieś należącą do gminy Neu Lipschin, w obwodzie urzędowym i okręgu urzędu stanu cywilnego Lubieszyn. W spisie powszechnym z 1 grudnia 1910 roku gmina Neu Lipschin liczyła 441 mieszkańców: język niemiecki podały 282 osoby, w tym 275 ewangelików, pięciu katolików i dwie osoby innego wyznania chrześcijańskiego, a język polski — 159 osób.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość, pod nazwą Hornikau, do parafii Nowy Barkoczyn (Neu Barkoschin) i podaje tu 221 ewangelików.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V, hasło „Lubieszyńska kolonia”; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, hasła „Hornikau” i „Ober Hornikau”; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, hasło „Hornikowy”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen. Volkszählung vom 1. Dezember 1885, powiat Berent, pozycja 69; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke … Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), powiat Berent, pozycja 35; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 88, nr 96; wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, karta gminy Nowa Karczma; ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 VI 2026; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 11, pozycja 100; H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 129; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 41; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 2, s. 286–287, hasła „Neukrug 6) Kr. Berent” i „Neu Lipschin”.