Gościęcino — cmentarz ewangelicki

Gościęcino, po niemiecku Gossentin, było dawnym majątkiem (Gut) w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Gościęcino notowano jako wieś od pierwszej połowy XIV wieku.

W wykazie wasali z lat 1774–1775 Gościęcino figuruje wśród dóbr 44-letniego Johanna Friedricha von Jannewitza, mieszkającego w Bolszewie. Według pruskich ksiąg hipotecznych jedna połowa wsi należała do dóbr Bolszewo A, które Johann Friedrich miał częściowo w spadku po ojcu Ewaldzie Lorenzu i bracie, częściowo z kupna od sióstr Doroty Hedwig von Massow i Barbary Elisabeth von Ustarbowskiej z domu von Schachmann.

Według pruskich ksiąg hipotecznych druga połowa wsi należała do dóbr Bolszewo B, które po Bogislawie Hectorze von Massowie przeszły w 1744 roku na jego córki. Od 1787 roku obie części trzymał Michael Ernst von Jannewitz, syn Johanna Friedricha, a od 1827 roku jego córka, owdowiała hrabina von Krockow.

Gościęcino nie było odrębną gminą: spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku policzył je jako jedno z miejsc zamieszkanych obszaru dworskiego Tawęcino (Tauenzin) — pięć domów i 94 mieszkańców. Cały ten obszar dworski liczył wtedy 393 osoby, z czego 392 były wyznania ewangelickiego, a jedna katolickiego. Własnego kościoła Gościęcino nie miało; ewangelicy należeli najpierw do parafii w Salinie (Saulin), bo parafia w Zwartowie (Schwartow) powstała pod koniec XIX wieku. Zwartowo otrzymało wikariusza w 1889 roku, kościół poświęcono tam w 1897 roku, a samodzielną gminę kościelną erygowano dokumentem z 14 i 23 listopada 1901 roku, z dniem 1 stycznia 1902 roku. Akt wymienia Gościęcino imiennie: wypisano z parafii salińskiej ewangelików Zwartowa z folwarkami Münsterhof i Waldhof, Zwartówka, Tawęcina z folwarkami Evertshof, Gościęcino i Karlikowo Lęborskie, obu Borkowów oraz Bąsewic.

W spisie z 1895 roku wsie te przypisano parafii ewangelickiej w Salinie, a Zwartowo było w nim tylko siedzibą urzędu stanu cywilnego. Katolicy należeli do parafii w Lęborku (Lauenburg).

Cmentarz był lokalną nekropolią wsi i majątku, czynną do 1945 roku; leży w lesie, na południe od dawnego założenia dworsko-parkowego, na działce 258. Po wojnie kościół parafialny w Zwartowie przejęli katolicy, ludność ewangelicką wysiedlono, a cmentarz opuszczono. Daty założenia nekropolii nie podaje ewidencja konserwatorska, Ernst Müller ani Franz Schultz. Tę samą nazwę Gossentin nosiła odrębna wieś w powiecie wejherowskim (Kreis Neustadt) — dzisiejsze Gościcino w gminie Wejherowo, które Franz Schultz wymienia wśród wsi katolickiej parafii w Luzinie.

Według opisu przesłanego przez Claudię Fredrich, którego autora nie udało się ustalić, cmentarz ma 0,05 hektara i leży około 500 metrów na południe od zespołu dworskiego; założono go pod koniec XIX wieku na planie prostokąta. Przy inwentaryzacji w 1985 roku naliczono 19 nagrobków — 8 wolno stojących i 11 ziemnych — z których najstarszy pochodził z 1924 roku. Rozpoznać można granitowy nagrobek zarządcy majątku z lat dwudziestych, żyjącego w latach 1882–1928. Z zachowanych zdjęć znane są też groby żołnierza Heinza Bonina i Adalberta Glaubkego.

Dziś cmentarz jest całkowicie zdewastowany: układ kwater jest ledwie czytelny, większość grobów rozkopano i ograbiono, nie przetrwał żaden żeliwny krzyż ani żadna cała płyta. Zachowała się główna aleja obsadzona świerkami, wzdłuż osi wejścia od wschodu.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. W opisie przesłanym przez Claudię Fredrich zarządca nazywa się Ewald Steiling, a w dołączonym odczycie napisu — Sieling.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Teil II, Stettin 1912, s. 260–262; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern (spis powszechny z 2 XII 1895), Kreis Lauenburg, strony 194–195, pozycja 160 wraz z przypisem o miejscach zamieszkanych; „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, rocznik 1901, szpalty 8858–8873; Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Choczewo; opis cmentarza w Gościęcinie (autor nieustalony), przekazany przez Claudię Fredrich 6 października 2026 roku; M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 636 (s. 25), nr 1395 (s. 136–137), nr 1396 (s. 137).