Grąbkowo — cmentarz ewangelicki

Własnego kościoła ani kaplicy w Grąbkowie nie było; zmarłych chowano na wiejskim cmentarzu ewangelickim. Założono go na południowy wschód od zabudowań, na skraju niewielkiej połaci lasu; prowadziła do niego polna droga biegnąca wzdłuż krawędzi lasu. W 1983 roku stwierdzono, że cmentarz pozbawiono nagrobków; ich pozostałości leżą dziś złożone w kilku miejscach na jego terenie.

W 1784 roku Grąbkowo liczyło 46 dymów i miało nauczyciela; do dóbr należała owczarnia Damerow, zwana też Tumbrowe, i kolonia Schönfelde, a płacono z nich 182 talary daniny.

Grąbkowo, po niemiecku Grumbkow, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Było gniazdem pomorskiego rodu von Grumbkow, wzmiankowanym od 1457 roku. W latach 1797–1804 majątek należał do generała Gebharda von Blüchera. Z kolei do 1893 roku majątek należał do rodu von Puttkamer.

Mieszkańcy byli w przeważającej większości ewangelikami, luteranami z Kościoła unii staropruskiej, i należeli do parafii w Łupawie (Lupow), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Müller wylicza duchownych tej parafii od Matthiasa de Corona i Thomasa Holsteniusa, ordynowanego w 1587 roku, po Karla Ernsta Emila Hoffmanna, wprowadzonego w urząd 1 października 1897. Na łupawskie probostwo pastora Johanna Georga Mattnera powołała 24 października 1787 roku owdowiała Friederike von Podewils z domu von Grumbkow.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył tu 209 ewangelików i ani jednego katolika. Grumbkow figuruje w nim tylko raz, wśród obszarów dworskich powiatu; gminy wiejskiej o tej nazwie w wykazie nie ma. Wieś była zarazem siedzibą urzędu stanu cywilnego i obwodu urzędowego, do którego należały Darsin, Dombrowe, Poganitz i Pottangow. W 1910 roku wieś miała 301 mieszkańców, a w latach 1932 i 1933 — 296. W dniu 17 maja 1939 roku mieszkało tu 359 osób w 70 gospodarstwach. W 1925 roku mieszkały tu 23 osoby wyznania katolickiego.

Karl-Heinz Pagel podaje, że 9 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona. Ludność niemiecką wysiedlono. W późniejszych latach odnaleziono 191 dawnych mieszkańców w Republice Federalnej Niemiec i 126 w NRD. Straty wyniosły 19 poległych, 11 zmarłych cywilów i 19 zaginionych. Nauczycielami byli Simon i Fritz Neubieser. Dziś Grąbkowo należy do rzymskokatolickiej parafii w Łupawie, w diecezji pelplińskiej.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 502–503; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, 1989, hasło Grumbkow; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Grąbkowo, s. 150; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 970–971.