Dziedzictwo › Katalog › Grabno

Cmentarz · powiat słupski

Grabno — cmentarz ewangelicki

niem. Wintershagen (Grabno = Wintershagen B)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Wintershagen (Grabno = Wintershagen B)
Miejscowość
Grabno, gm. Ustka
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
użytkowany w innym celu
Dziś
Cmentarz poewangelicki (inny użytek)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Dawny cmentarz ewangelicki w Grabnie ukryty jest w lesie przy drodze do Przewłoki. Założono go na rzucie kwadratu, z wejściem od wschodu; prowadzi do niego brzozowa aleja, a aleja świerkowo-lipowa dzieli teren na dwie kwatery. Zachowały się kamienne postumenty.

W 1784 roku Wintershagen — dzisiejsze Grabno i Zimowiska, wtedy jedna wieś — liczyło 22 dymy; mieszkali tu pastor i nauczyciel. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, z filią w Ustce; należały do niego Niestkowo i Przewłoka. Brüggemann dodaje, że dokument z 1356 roku obiecywał 40 dni odpustu każdemu, kto obdaruje kościoły w Wintershagen i Ustce albo będzie się w nich modlił.

Grabno — do 1945 roku Wintershagen — tworzyło wraz z sąsiednimi Zimowiskami jedną wieś: Zimowiska były Wintershagen A, Grabno zaś Wintershagen B. Leżały w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Monografia cmentarzy powiatu słupskiego podaje przy Grabnie dawną nazwę Hohenhagen. Hohenhagen był częścią areału wydzieloną w 1920 roku i włączoną do Ustki.

Kościół filialny świętych Jana Chrzciciela i Mikołaja konsekrowano w 1356 roku, a z dawnego kościoła przetrwała do dziś wieża z tego roku. Skład parafii zapisał Ernst Müller: świątynia w Ustce (Stolpmünde) była filią kościoła w Wintershagen, a do parafii należały Przewłoka (Strickershagen), Niestkowo (Nesekow), Grasbruch, Silberberg i Karlshof. Prawo powoływania duchownego dzielili właściciel dóbr Wintershagen i magistrat miasta Słupska. Aktem z 7 i 14 października 1909 roku przeniesiono siedzibę parafii do Ustki, ze skutkiem od 1 października tego roku. Dwa cmentarze parafii — przykościelny i wiejski — leżą po stronie Zimowisk.

W 1939 roku wieś liczyła 182 mieszkańców. W marcu 1945 roku zajęła ją Armia Czerwona, Niemców wysiedlono do 1946 roku, a urzędową nazwę Grabno wprowadzono w 1948.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 5/2026; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 484 (hasło Wintershagen); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1016.

Położenie: 54,5623° N, 16,8946° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka
  3. Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 5/2026
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1016
  5. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0751
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.