Zimowiska — cmentarz wiejski (ewangelicki)

W Zimowiskach były dwa cmentarze. Przykościelny, wokół świątyni, z głównym wejściem od zachodu, zniwelowano i pozbawiono nagrobków; zachował dawny kształt, fragmenty kamiennego wzmocnienia granic i ułamki kamiennych postumentów pod żeliwne krzyże. W tym miejscu zachowała się płyta nagrobna z 1614 roku, pierwotnie wmurowana po prawej stronie ołtarza, upamiętniająca Damiana von Winterfeld i jego żonę Sophie, ostatnią z rodu Krummel.

Drugi, wiejski, leży poza zabudowaniami: według monografii dawnych cmentarzy powiatu na wschód od nich, według inwentaryzacji portalu cmentarzy powiatu słupskiego — na południowy wschód. Znajduje się po północnej stronie drogi w kierunku Słupska, w lesie za dzisiejszym cmentarzem parafialnym, i zajmuje około 10 800 metrów kwadratowych. Założono go na planie prostokąta, osią z północnego wschodu na południowy zachód, a granicę wyznaczały świerki; wejście — dwa filary z czerwonej cegły — znajdowało się od północnego zachodu.

Cmentarz miał układ dwukwaterowy: w części północno-zachodniej mieściła się kwatera dziecięca, na skraju południowo-wschodnim — kwatera rodziny von Uckermann, właścicieli Zimowisk. Zmarłych chowano głową ku południowemu wschodowi, w co najmniej sześciu rzędach mogił.

Na cmentarzu wiejskim zachowała się granitowa płyta upamiętniająca Gintera Märlensa, zmarłego 7 lutego 1921 roku w wieku pięciu miesięcy. Poza nią zostało siedem nagrobków w kształcie ściętego pnia drzewa, dziesięć betonowych nagrobków bez tablic, dwadzieścia fragmentów rozbitych nagrobków, 33 granitowe podstawy pod żeliwne krzyże, dziewięć betonowych obrysów mogił (w tym w kształcie wieka i otwartej trumny), dwa krzyże betonowe i jedna tablica inskrypcyjna z białego granitu. Kamienny krzyż z kwatery von Uckermannów, z wyrzeźbionym na cokole herbem rodziny, stał na osi wejścia, przy wschodniej granicy cmentarza; pod koniec lat dziewięćdziesiątych XX wieku przeniesiono go do Ustki, przed kościół Najświętszego Zbawiciela.

Po 1945 roku w części północno-wschodniej chowano zmarłych narodowości niemieckiej — ostatni pochówek odbył się w 1951 roku; na skraju południowo-wschodnim spoczywa dwóch żołnierzy radzieckich.

Dobra w Zimowiskach od XIV wieku należały do rodu von Winterfeld, przybyłego z Przedniego Pomorza; w 1859 roku, przez małżeństwo, Zimowiska A przeszły na von Uckermannów. Pastor z Gardny Wielkiej, Christoph Vizichius, skarżył się 10 listopada 1648 roku, że Nikolaus von Winterfeld na Wintershagen i Asmus von Bandemer na Wussecken wydają mu co roku meszne tylko z 14 łanów.

W 1784 roku Zimowiska, po niemiecku Wintershagen, liczyły 22 ogniska (domostwa) i były siedzibą kościoła parafialnego (macierzystego) z pastorem i nauczycielem. Kościół miał filię w Ustce; należały do niego Niestkowo i Przewłoka. Brüggemann podaje, że dokument z 1356 roku obiecywał 40 dni odpustu każdemu, kto obdaruje kościoły w Zimowiskach i Ustce albo będzie się w nich modlił.

Zimowiska były siedzibą własnej parafii ewangelickiej w synodzie Słupsk-Miasto, do której wcielono Przewłokę (Strickershagen), Niestkowo (Nesekow), Grasbruch, Silberberg i Karlshof. Patronat dzielili właściciel dóbr Wintershagen i magistrat Słupska. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Wintershagen zapisano w trzech osobnych wierszach: gmina wiejska Wintershagen B liczyła 47 ewangelików, a obszary dworskie Wintershagen A i Wintershagen B — odpowiednio 218 i 242 ewangelików; jedynego katolika zapisano w obszarze Wintershagen B. Aktem z 7 i 14 października 1909 roku siedzibę parafii przeniesiono do Ustki.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1016; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka, hasło Zimowiska; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 241–242; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 484–485 (hasło Wintershagen) i 497 (hasło Groß-Garde); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, 1989, hasło Wintershagen; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1016.