Zimowiska — cmentarz przykościelny (ewangelicki)

Cmentarz przykościelny w Zimowiskach obejmuje teren kościelny o powierzchni około 2070 metrów kwadratowych, założony na planie prostokąta na linii wschód–zachód, z wejściem od zachodu. W obrębie cmentarza rosną dęby, a ziemię pokrywa bluszcz. Cmentarz zniwelowano, a nagrobki usunięto; mimo to zachował dawny kształt i fragmenty kamiennego umocnienia wzdłuż granic. Zostały też trzy granitowe podstawy pod żeliwne krzyże. We wsi był również osobny cmentarz wiejski, na wschód od zabudowań.

Zimowiska i Grabno to dawne Wintershagen w powiecie słupskim (Landkreis Stolp) — wieś łanów leśnych (Hagenhufendorf). Kościół, wzniesiony z cegły i kamienia polnego na kamiennym fundamencie, z wieżą zachodnią, poświęcono w 1356 roku. Brüggemann dodaje, że dokument z 1356 roku obiecywał 40 dni odpustu każdemu, kto obdaruje kościoły w Zimowiskach i Ustce albo będzie się w nich modlił.

Pierwszym proboszczem w Zimowiskach był Nikolaus Rutnick (u Pagla: Rutinck). Parafia była ewangelicka od Reformacji aż do 1945 roku. Pagel, a za nim katalog cmentarzy powiatu słupskiego, podaje ponadto, że Jakob Knade, poświadczony tu około 1534 roku jako pierwszy pastor ewangelicki, już w 1518 roku zawarł małżeństwo — jako pierwszy luterański duchowny w Niemczech.

Płyta z 1614 roku, upamiętniająca Damiana von Winterfeld i jego żonę Sophie, ostatnią z rodu Krummel, pochodzi z wnętrza kościoła i była wmurowana pierwotnie po prawej stronie ołtarza. Pagel umieszcza ją w kruchcie pod wieżą i pisze, że przykrywała niegdyś grób Winterfeldów. Sklepienia pod kościołem w Zimowiskach rozpoznano jako kryptę rodową dzięki siedemnastowiecznemu kamieniowi pamiątkowemu z herbem rodu von Winterfeld. Böttger uznał Damiana von Winterfeld i jego żonę Sophię von Krummel, wymienionych na płycie nagrobnej obok ołtarza, za fundatorów barokowego ołtarza, na którego predelli umieszczono herby obu rodów. Dzwony pochodzą z 1614 i 1704 roku.

W 1784 roku Zimowiska liczyły 22 ogniska (domostwa) i były siedzibą kościoła parafialnego (macierzystego) z pastorem i nauczycielem. Kościół miał filię w Ustce; należały do niego Niestkowo i Przewłoka.

Ernst Müller podaje niemieckie nazwy filii i wsi parafialnych — Ustka (Stolpmünde), Przewłoka (Strickershagen), Niestkowo (Nesekow) — i wymienia w parafii także Grasbruch, Silberberg i Karlshof. Prawo powoływania duchownego dzielili właściciel dóbr Wintershagen i magistrat miasta Słupska. Aktem z 7 i 14 października 1909 roku przeniesiono siedzibę parafii do Ustki, ze skutkiem od 1 października tego roku.

W 1940 roku parafia obejmowała pięć miejscowości i liczyła 5157 osób. Katolicy przed 1945 rokiem należeli do parafii w Słupsku.

Ludność niemiecką wysiedlano do 2 września 1946 roku — przez obóz zbiorczy w Szczecinie do Salzkotten w Westfalii. Kościół służy dziś parafii rzymskokatolickiej.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1016; L. Böttger, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 4: „Der Kreis Stolp”, Stettin 1894, s. 106, 107; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 241–242; Karl Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 1017–1020; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 484–485 (hasło Wintershagen); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1016.