Dziedzictwo › Katalog › Grapice
Cmentarz · powiat słupski
Grapice — cmentarz ewangelicki
niem. Grapitz
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Grapitz
- Miejscowość
- Grapice, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- teren cmentarza zabudowany
- Dziś
- kościół filialny z 1982 roku na miejscu cmentarza (został jeden nagrobek)

W Grapicach cmentarz założono w XIX wieku w północno-zachodniej części wsi. W rzucie cmentarz miał kształt prostokąta ułożonego równolegle do drogi na Damno. Wzdłuż granicy zachodniej i wschodniej posadzono świerki, a mapa z 1936 roku pokazuje prowadzącą do niego aleję lipową. W części południowej stała kaplica o prostej formie, z dachem dwuspadowym, która służyła również jako salka katechetyczna.
W 1982 roku pośrodku dawnej nekropolii wzniesiono kościół filialny. Dziś jedynym śladem cmentarza jest nagrobek Anny Liesch z domu Krause, zmarłej w 1936 roku.
W 1784 roku Grapice liczyły 22 dymy i miały nauczyciela; do dóbr należał folwark Neu-Grapitz, a płacono z nich 106 talarów daniny; wieś leżała w synodzie słupskim.
Grapice (po niemiecku Grapitz) były wsią rycerską w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Majątek należał kolejno do von Rexinów, von Hoymów, von Zitzewitzów, von Massowów i von Puttkamerów, a od połowy XIX wieku do 1945 roku do rodziny Wallenius. W lipcu 1915 roku mąż, Rudolf Wallenius, i dzieci zawiadomili w berlińskiej prasie, że w niedzielę 11 lipca rano, po krótkiej chorobie, zmarła Elisabeth Wallenius z domu Gerlach, w wieku 53 lat; zawiadomienie podpisano w Grapicach, a pogrzeb w Grapicach wyznaczono na środę 14 lipca po południu. Wykaz Meyersa notuje tu około 212 mieszkańców, a w 1938 roku majątek liczył 795 hektarów.
Ludność była ewangelicka i należała do parafii w Damnie (Dammen, dziś w gminie Damnica), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. W tym okręgu parafia należała do pomorskiej prowincji kościelnej unii staropruskiej. Kościół parafialny stał w Damnie, w nowym budynku z 1879 roku. Grapice były wsią filialną, bez własnego kościoła, a katolicy podlegali Słupskowi.
Po 1945 roku mieszkańców zmuszono do wyjazdu albo wysiedlono; w Kartotece Miejscowości Pomorza odnotowano później 108 z nich w Republice Federalnej Niemiec. W Niemieckiej Republice Demokratycznej kartoteka odnotowała 25.
Źródła: Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 149; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 970; „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 14 lipca 1915 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Potęgowo – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
- K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim, 2013
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 970
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 14 lipca 1915 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0637
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- wysoka