Grąsino — cmentarz wschodni (ewangelicki)

Grąsino, po niemiecku Granzin, leżało w powiecie słupskim i przed 1945 rokiem było niemal w całości ewangelickie; własnego kościoła nie miało. Cmentarz ewangelicki leży przy wschodnim skraju wsi, w sąsiedztwie ostatnich zabudowań, w części, która należała niegdyś do folwarku Granzin A. Wyróżnia go bogaty drzewostan graniczny z klonów jesionolistnych. Dziś jest to ruina: teren silnie zarośnięty, ślady pochówków zatarte. Z nagrobków udokumentowano kamień narzutowy upamiętniający Sophie Deinert, zmarłą w 1937 roku.

W 1784 roku Grąsino liczyło cztery dymy i było wcielone do kościoła Świętego Piotra na Starym Mieście w Słupsku. Brüggemann powołuje się tu na matrykułę tego kościoła z 7 lipca 1590 roku, według której było wtedy we wsi „sechs Bauerhöfe” i „2 wüste Kathen” — sześć gospodarstw chłopskich i dwie puste chałupy; z ich podlegających podatkowi łanów składało się w 1784 roku całe dobro.

U wejścia od północy upamiętniono pochowanych tu uchodźców z Warmii — według wystawy z 2020 roku 14 osób — i ich duchownego Oskara Lingnaua (1877–1945), proboszcza z Łajs (Layss) na Warmii, zmarłego w Grąsinie 13 marca 1945 roku. W 1994 roku stał tu drewniany krzyż z inskrypcją dotyczącą pochówków z lat 1945–1995; wystawa z 2020 roku opisuje drewniany krzyż z granitową płytą, a serwis cmentarzy powiatu słupskiego — granitowy obelisk, leżący frontem do ziemi. Monografia i serwis nazywają Lingnaua pastorem, lecz według wystawy zarówno duchowny, jak i jego wierni byli katolikami.

W Grąsinie były dwa cmentarze, bo majątek podzielono na folwarki Granzin A (część wschodnia) i Granzin B (część zachodnia); na obu chowano po drugiej wojnie światowej, do końca lat sześćdziesiątych XX wieku. Drugi leży na południe od wsi, wśród pól, przy drodze do Wielogłów.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”), http://muzeum.swolowo.pl/wp-content/uploads/2020/10/wystawa-Zapomniane-cmentarze-Gminy-S%C5%82upsk-1.pdf; Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl) — Gmina Redzikowo, Grąsino, https://cmentarze.slupsk.pl/gminy/gmina-redzikowo/1408-2/; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 177–178; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Granzin; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 969.