Dziedzictwo › Katalog › Gromadzin

Cmentarz · powiat gdański

Gromadzin — cmentarz poewangelicki

niem. Scharshütte (evangelischer Friedhof / cmentarz ewangelicki)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Scharshütte (evangelischer Friedhof / cmentarz ewangelicki)
Miejscowość
Gromadzin, gm. Przywidz
Dawny powiat
1920–1945 Landkreis Danziger Höhe
Dziś
nieczynny cmentarz poewangelicki

Gromadzin (do 1945 niem. Scharshütte) — niewielka wieś na Wyżynie Gdańskiej (Kaszuby), na pograniczu katolicko-ewangelickim. Przed 1920 r. należała do Kreis Berent (Kościerzyna) w prowincji Prusy Zachodnie; w 1920 r. weszła w skład Landkreis Danziger Höhe w obrębie Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 — Reichsgau Danzig-Westpreußen. Ludność ewangelicka należała do Kościoła unijnego (staropruskiego), a NIE do wspólnoty mennonickiej — to Wyżyna, nie Żuławy. Ewangelicy podlegali parafii Mariensee (Przywidz), erygowanej ok. 1832 r.

[?]. Wieś liczyła 133 mieszkańców (1910) i 109 (1929). Pozostałością tej wspólnoty jest nieczynny cmentarz ewangelicki przy ul. Niedźwiedziej (dz. 38), ujęty w gminnej ewidencji zabytków gminy Przywidz. Datowanie założenia cmentarza nieustalone. Po 1945 r. wieś w Polsce, cmentarz zamknięty.

Położenie: 54,1888° N, 18,3368° E — pomorskie Pokaż w atlasie →
⚠ Lokalizacja przybliżona — punkt wskazuje okolicę (miejscowość), nie dokładne miejsce obiektu. Do weryfikacji w terenie.

Źródła

  1. de.wikipedia — Landkreis Danziger Höhe (tabela gmin: Scharshütte = Gromadzin, 133/1910, 109/1929, z Kreis Berent; Mariensee = Przywidz)
  2. de.wikipedia — Przywidz (Mariensee): Kreis Karthaus 1818 → Landkreis Danziger Höhe po 1920; kościół ewangelicki od 1835, Altpreußische Union
  3. Gminna Ewidencja Zabytków gminy Przywidz — spis (poz. 24: Gromadzin, ul. Niedźwiedzia, cmentarz ewangelicki, dz. 38, obręb Przywidz)
  4. pl.wikipedia — Gromadzin (woj. pomorskie): 129 mieszk. (2025), kod 83-047, gm. Przywidz
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.