Grzmiąca — cmentarz ewangelicki

Grzmiąca, po niemiecku Gramenz, leżała w dawnym powiecie bytowskim, w prowincji Pomorze, w rejencji koszalińskiej. Cmentarz poewangelicki przetrwał; gminna ewidencja zabytków notuje go na działkach 309 i 311/1 jako historyczny cmentarz wiejski.

W inwentarzu zabytków powiatu z 1938 roku pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1387 roku (Gremencz), a rejestr czynszowy zakonu z 1438 roku zapisuje ją jako „Oremetitcz, po polsku Grzmyca, po niemiecku Gramenz”. Ten sam rejestr liczy tu osiemnaście włók czynszowych, dwie włóki puste, młyn płacący dwie lekkie marki i cztery ogrody. Z każdej włóki czynszowej dawano po marce i po dwie kury, do tego szarwarki przy sianokosach, a z ogrodów — po korcu żyta, jęczmienia i owsa, choć wszystkie ogrody stały wtedy puste. Opis z 1658 roku notuje: przedtem był tu sołtys, pięciu gburów i jeden ogrodnik, ale sołectwo jest całkiem zrujnowane, jedno gospodarstwo chłopskie stoi puste. W tym samym opisie ogrodnik służy piechotą, a czterej gburowie mają wspólnie jednego konia, dziesięć wołów i siedem krów. W opisie z 1658 roku Grzmiącą wyliczono wśród ośmiu wsi urzędowych okręgu parafialnego bytowskiego.

W 1782 roku wieś wzmiankowano jako domenalną, należącą do dawnego urzędu królewskiego w Bytowie: był tu wolny sołtys, pięć gospodarstw chłopskich, dwaj zagrodnicy, luterański nauczyciel i dziesięć dymów. W 1784 roku Grzmiąca leżała pół mili na północny zachód od Bytowa, w okolicy górzystej. W pobliżu wsi było jezioro nad mokradłem zwanym Selkow. W XIX wieku Grzmiąca płaciła, wraz z innymi starymi wsiami urzędu bytowskiego, daninę zwaną pieniądzem biskupim, wpływającą po sekularyzacji biskupstwa kamieńskiego do kasy państwowej.

Własnego kościoła Grzmiąca nie miała; i ewangelicy, i katolicy należeli do parafii w Bytowie, a urząd stanu cywilnego oraz okręg urzędowy mieściły się w Meddersin (w Słowniku geograficznym — Niedarzyno). We wsi były szkoła i cmentarz. Słownik geograficzny notuje dwóch katolików i dodaje, że resztę stanowią ewangelicy, a szkoła ewangelicka jest na miejscu. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku naliczono tu 200 ewangelików, bez katolików.

W 1925 roku wieś liczyła 202 mieszkańców, według inwentarza z 1938 roku bez katolików, a w 1933 roku — 156, w tym dwudziestu katolików.

W 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona, rdzennych mieszkańców wysiedlono, a polską nazwę przywrócono.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938, s. 196–197 (⚠ druk z 1938 roku, wykorzystany dla danych inwentarzowych i liczbowych); gminna ewidencja zabytków; R. Cramer, „Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow”, t. 1, Königsberg 1858; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1055.