Jackowo — cmentarz ewangelicki

Miejsce na cmentarz ewangelicki w Jackowie wyznaczono w 1834 roku 600 metrów od wsi, po prawej stronie drogi do Biebrowa, i ogrodzono je olbrzymimi kamieniami polnymi. Wojewódzka ewidencja cmentarzy umieszcza go po wschodniej stronie drogi z Jackowa do Biebrowa, w lesie; według położenia wskazanego przez Marka Drzewieckiego leży w punkcie 54,77177 / 17,82564.

Po lewej i po prawej stronie chowano mieszkańców wsi, a na wprost wejścia, w otoczeniu świerków, urządzono kwaterę rodziny Fließbach, ówczesnych właścicieli majątku. Spoczęło w niej kilkoro dzieci Wilhelma i Franziski Fließbach, wśród nich Franz, właściciel majątku od 1892 roku; jego grób zdobił czarny marmurowy pomnik. Dwaj jego synowie, Franz Wilhelm Carl i Ernst Bernhard, obaj urodzeni w 1895 roku, polegli podczas pierwszej wojny światowej — w 1917 i 1914 roku — i pochowano ich w miejscach śmierci, a na cmentarzu ustawiono im krzyże pamiątkowe. Inne mogiły miały kamienne płyty, najczęściej metalowe krzyże i ogrodzenia.

Cała nekropolia, łącznie z kwaterą rodzinną, została zdewastowana. Według lokalnego portalu Choczewo24.info zniszczono ją w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, gdy rozkradziono metalowe krzyże i ogrodzenia; w 1984 roku można było doliczyć się tu ponad stu nagrobków, w większości poważnie uszkodzonych. Nadleśnictwo Choczewo oczyściło teren z zarośli i ustawiło przy wejściu kamień z cytatem z Księgi Koheleta: „Pokolenie przychodzi i pokolenie odchodzi, a ziemia trwa po wszystkie czasy” (Koh 1,4); podczas prac odnaleziono kilka tablic — dzięki nim ustalono nazwiska niektórych pochowanych w wiejskiej części cmentarza: Ernsta Rehbeina (zmarł w 1920 roku) i jego żony Marty z domu Kranzke (zmarła w 1935 roku), Emilie Marquardt z domu Skierke (zmarła w 1916 roku), Paula Domrösego (zmarł w 1934 roku) oraz Auguste Meyer z domu Palenske (zmarła w 1926 roku).

Jackowo, dawniej Jatzkow, leży w gminie Choczewo, a przed 1945 rokiem należało do powiatu lęborskiego. Wzmiankowano je po raz pierwszy w 1377 roku, a od nazwy wsi wziął nazwisko ród von Jatzkow, którego najstarszy zachowany list lenny, z 3 lipca 1527 roku (w haśle o samym Jackowie Franz Schultz drukuje rok 1537), wylicza rozrzucone po powiecie majątki: Jatzkow, Bebbrow, Sassin, Bergensin, Borkow, Prebendow i Kerskow. Cramer wymienia ten ród wśród rycerstwa ziemi lęborskiej obok Krockowów, Wejherów, Pirchów i Goddentowów.

W składzie parafii w Osiekach Lęborskich ksiądz Jakub Fankidejski wymienia Jackowo na rok 1658, między innymi obok Osiek, Zakęcin, Bobrowa, Szlazowa, Krysowa, Lubetowa, Witenbergu, Małego i Wielkiego Lubielewa, Przebendowa i Wierzchucina. W 1784 roku Jackowo leżało trzy mile na północ-północny wschód od Lęborka, niedaleko morza. Obok folwarku mieszkało siedmiu gospodarzy, czterech zagrodników i nauczyciel; był młyn wodny o jednym kole, kuźnia i karczma, a na polach folwark Koscierzynke — razem 19 dymów.

Wieś należała do parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken).

Majątek trafił 10 stycznia 1829 roku w ręce Fließbachów: najpierw Karla Georga, od 29 października 1855 roku Wilhelma, w 1888 roku jego wdowy, a od 29 marca 1892 roku Franza. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Jatzkow ujęto w dwóch pozycjach: gmina wiejska liczyła 23 mieszkańców, samych ewangelików, obwód dworski zaś 209 osób — 207 ewangelików i 2 katolików; urząd stanu cywilnego obie jednostki miały w Sasinie. Franz Tetzner zaliczył Jackowo do miejscowości, w których zachowały się resztki mowy słowiańskiej.

W 1910 roku gminę wiejską Jackowo połączono z Kierzkowem.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912, s. 316 i 368; J. Fankidejski, „Utracone kościoły”, 1880; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat lęborski, pozycja 16 wykazu gmin wiejskich i pozycja 96 wykazu obwodów dworskich; wpis portalu Choczewo24.info na Facebooku z 6 października 2026 roku (wskazała Claudia Fredrich); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1072.