Janiszewo — dawny kościół (nieistniejący)

Janiszewo to wieś kociewska w gminie Pelplin, w powiecie tczewskim. Kościół istniał tu z pewnością już pod koniec XIII wieku: Meineke von Querfurt, mistrz krajowy pruski rządzący w latach 1288–1299, nadając wieś niejakiemu Marcinowi Rennkenowi, przeznaczył dla proboszcza cztery włóki i nazwał tutejszy kościół wprost parafialnym.

📌 O tym, że był to kiedyś kościół samodzielny, przypominała jeszcze długo stara tablica przechowywana w Lignowach — wizytator biskupi odczytał z niej, że świątynia janiszewska była pierwotnie parafialna, a dopiero z czasem przyłączono ją do Lignów. 🟡 Wizytacje szesnastowieczne — jak zauważa Andrzej Tomczak — już o niej nie wspominają; w 1583 roku Janiszewo figuruje tylko jako wieś parafii w Lignowach.

🟡 Akta nie mówią o przejściu tej świątyni na luteranizm.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (tom III, 1882) podaje, że według wizytacji biskupa Rozrażewskiego z 1596 roku kościoła w Janiszewie od dawna już nie było i nie pozostał po nim nawet ślad, a włóki proboszczowskie zajęli chłopi; odzyskał je dopiero po procesie ciągnącym się od 1687 roku blisko pięćdziesiąt lat proboszcz w Lignowach. Jeszcze w 1746 roku na miejscu kościoła był ogrodzony cmentarz, używany do pogrzebów.

Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (tom III, 1882) w dobrach Janiszewo mieszkało w czasie wydania tomu 206 katolików i 16 ewangelików; wieś należała do parafii w Lignowach.

Źródła: ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 258; M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1, s. 70; „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. III, hasło „Janiszewo”.