Dziedzictwo › Katalog › Jęczniki Wielkie
Cmentarz · powiat człuchowski
Jęczniki Wielkie — drugi cmentarz ewangelicki
niem. Groß Jenznick
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Groß Jenznick
- Miejscowość
- Jęczniki Wielkie, gm. Człuchów
- Dawny powiat
- Kreis Schlochau (Regierungsbezirk Marienwerder, Provinz Westpreußen)
- Powiat dziś
- człuchowski
- Po 1945
- pozostał cmentarzem

Ewidencja gminna prowadzi w Jęcznikach Wielkich cztery pozycje cmentarne, z których ewangelickie są dwie: 63 i 64 arkusza gminy Człuchów, obie ze znacznikiem wyznania. Pozycja 65 to cmentarz przykościelny, a kościół we wsi był katolicki — Słownik geograficzny notuje w Jęcznikach kościół filialny, spis zaś z 1885 roku wskazuje dla wsi parafię katolicką we Frydlądzie, czyli w dzisiejszym Debrznie. Pozycja 66 to „cmentarz pomnik”.
W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Groß Jensnik jako wieś. Notował tu 46 domów mieszkalnych i 402 mieszkańców, w tym 140 ewangelików i 262 katolików. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Debrznie.
Słownik geograficzny podaje 5757 mórg obszaru, 105 budynków (w tym 46 domów), 262 katolików i 140 ewangelików. Zapisuje wieś jako Jęczonki albo Jęczniki, po niemiecku Jenschnick, i zaznacza, że dwie posiadłości tej nazwy leżą obok siebie w dwóch różnych powiatach, rozdzielone jeziorem, z którego pograniczna struga płynie do jeziora Wierzchowskiego. Jęczniki Wielkie to ta z nich, która leży w powiecie człuchowskim, przy granicy powiatu chojnickiego, na bitym trakcie z Kamienia do Człuchowa.
Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał tu 578 mieszkańców — 281 mężczyzn i 297 kobiet — a wśród nich 415 katolików, 157 ewangelików i sześć osób wyznania mojżeszowego. Wieś miała wtedy 63 domy i 102 gospodarstwa domowe. Ewangelicy należeli do parafii w Człuchowie, katolicy do Debrzna.
Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Człuchów (Schlochau) i podaje tu 192 ewangelików.
Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Człuchów, pozycje 63, 64, 65 i 66; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat człuchowski, s. 158 i 159, pozycja 33; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, hasło „Jęczonki albo Jęczniki”; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 134–135; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82.
Pinezka wskazuje obiekt. (NID zabytek.pl 694541 = działka cmentarza na MTB 2370 (1939))
Źródła
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Człuchów (stan 29 VIII 2026), pozycja 63, 64, 65 i 66
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat człuchowski, s. 158, pozycja 33
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło „Jęczniki”
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-1152
- Stan weryfikacji
- do dalszego sprawdzenia w źródłach
- Pewność ustaleń
- średnia