Dziedzictwo › Katalog › Jęczniki Wielkie

Cmentarz · powiat człuchowski

Jęczniki Wielkie — drugi cmentarz ewangelicki

niem. Groß Jenznick

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Groß Jenznick
Miejscowość
Jęczniki Wielkie, gm. Człuchów
Dawny powiat
Kreis Schlochau (Regierungsbezirk Marienwerder, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
człuchowski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Ewidencja gminna prowadzi w Jęcznikach Wielkich cztery pozycje cmentarne, z których ewangelickie są dwie: 63 i 64 arkusza gminy Człuchów, obie ze znacznikiem wyznania. Pozycja 65 to cmentarz przykościelny, a kościół we wsi był katolicki — Słownik geograficzny notuje w Jęcznikach kościół filialny, spis zaś z 1885 roku wskazuje dla wsi parafię katolicką we Frydlądzie, czyli w dzisiejszym Debrznie. Pozycja 66 to „cmentarz pomnik”.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Groß Jensnik jako wieś. Notował tu 46 domów mieszkalnych i 402 mieszkańców, w tym 140 ewangelików i 262 katolików. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Debrznie.

Słownik geograficzny podaje 5757 mórg obszaru, 105 budynków (w tym 46 domów), 262 katolików i 140 ewangelików. Zapisuje wieś jako Jęczonki albo Jęczniki, po niemiecku Jenschnick, i zaznacza, że dwie posiadłości tej nazwy leżą obok siebie w dwóch różnych powiatach, rozdzielone jeziorem, z którego pograniczna struga płynie do jeziora Wierzchowskiego. Jęczniki Wielkie to ta z nich, która leży w powiecie człuchowskim, przy granicy powiatu chojnickiego, na bitym trakcie z Kamienia do Człuchowa.

Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał tu 578 mieszkańców — 281 mężczyzn i 297 kobiet — a wśród nich 415 katolików, 157 ewangelików i sześć osób wyznania mojżeszowego. Wieś miała wtedy 63 domy i 102 gospodarstwa domowe. Ewangelicy należeli do parafii w Człuchowie, katolicy do Debrzna.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Człuchów (Schlochau) i podaje tu 192 ewangelików.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Człuchów, pozycje 63, 64, 65 i 66; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat człuchowski, s. 158 i 159, pozycja 33; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, hasło „Jęczonki albo Jęczniki”; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 134–135; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82.

Położenie: 53,6295° N, 17,4353° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (NID zabytek.pl 694541 = działka cmentarza na MTB 2370 (1939))

Źródła

  1. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Człuchów (stan 29 VIII 2026), pozycja 63, 64, 65 i 66
  2. Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat człuchowski, s. 158, pozycja 33
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło „Jęczniki”
  4. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1152
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
średnia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.