Karwno — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Karwnie, z XIX wieku, o powierzchni około 0,37 hektara, leży mniej więcej trzysta metrów na zachód od zabudowań; przed 1945 rokiem stało na nim około sześćdziesięciu nagrobków. Dziś jest zaniedbany — zachowały się kamienne obramowania grobów, ogrodzenie i porcelanowe tabliczki inskrypcyjne; żeliwne krzyże zniszczono.

W 1784 roku Karwno liczyło 44 dymy i miało nauczyciela. Przy trakcie pocztowym z Berlina do Prus powstała kolonia Neu-Carwen, a z dóbr płacono 114 talarów daniny. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Karwno, po niemiecku Carwen, należało do parafii w Mikorowie (Mickrow) w synodzie słupskim.

Karwno, po niemiecku Karwen, a dawniej Alt Carwen, było do 1945 roku wsią w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Własnego kościoła ani kaplicy tu nie było — działała natomiast szkoła i był cmentarz. W szkole w Karwnie uczyli Albert Kuchenbäcker, Heinig i Walter Neumann.

Pierwszym znanym pastorem w Mikorowie był David Zelack, ordynowany przez prepozyta Jakoba Hogensee w Słupsku; w spisie pastorów Müller podaje przy nim lata 1570–1616. Podczas wizytacji 25 lipca 1590 roku Zelack był w urzędzie od 23 lat (poprawka Müllera, s. 584), a zmarł 10 lipca 1616 roku. Parafia mikorowska należała pierwotnie do synodu słupskiego, w 1817 roku przeszła do kołczygłowskiego, a w 1871 do słupskiego staromiejskiego; jej filią było Cosemühl, gdzie od 1744 roku stał kościół pomocniczy.

Ludność była w przewadze ewangelicka i należała do parafii w Mikorowie (Mickrow) w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele unii staropruskiej. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazuje Karwno osobno jako gminę wiejską i obwód dworski. Gmina wiejska (pozycja 52, strona 170) liczyła 264 ewangelików i sześciu Żydów, obwód dworski (pozycja 223, strona 178) — dalszych 306 ewangelików. W żadnym z nich nie było ani jednego katolika; dla obu spis podaje tę samą parafię w Mikorowie.

Wieś liczyła 531 mieszkańców w 1939 roku.

Armia Czerwona zajęła wieś 9 marca 1945 roku; wkroczyły do niej czołgi i piechota. Karl-Heinz Pagel podaje, że wycofujące się wojska niemieckie nie stawiały we wsi oporu, a po kilku dniach we dworze urządzono radziecką komendanturę. 30 sierpnia 1946 roku wysiedlono około 100 osób, resztę w 1947 roku. Odnaleziono 317 mieszkańców w RFN i 154 w NRD. Straty: 18 poległych, 14 zmarłych cywilów, 61 zaginionych.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 986; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Provinz Pommern), powiat Stolp, s. 170–171, pozycja 52, i s. 178–179, pozycja 223; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 504 i 584; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2017–2020 (uchwała Rady Powiatu Bytowskiego nr XXIX/229/2017), wykaz wojewódzkiej ewidencji zabytków, gmina Czarna Dąbrówka, poz. 23; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Karwen, s. 593–597; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 948–949.