Karzcino — cmentarz ewangelicki

Cmentarz mieszkańców Karzcina leży w znacznym oddaleniu od wsi — około 900 metrów na południowy zachód, po południowej stronie drogi i linii kolejowej do Machowina — i zajmuje około 8320 metrów kwadratowych. Założono go na planie prostokąta z podziałem na dwie kwatery, dziś zatartym; zostały resztki starodrzewu. W inwentaryzacji jako najstarszy zachowany krzyż żeliwny podano krzyż z datą 1909, upamiętniający Gertrud Bergunde, zmarłą w wieku dziesięciu miesięcy. Nagrobków ocalało niewiele: zardzewiałe fragmenty żeliwnych krzyży z dwiema zachowanymi porcelanowymi tabliczkami inskrypcyjnymi, granitowe podstawy pod krzyże, granitowy obelisk oraz wnęka grobowa z czerwonej cegły, w której inwentaryzatorzy znaleźli kości pochowanych.

Cmentarz jest dziś nieczynny.

Karzcino — do 1945 roku Karzin — według Pagla należało w 1281 roku do kościoła świętego Piotra w Słupsku; książę Mściwój II przekazał wieś klasztorowi norbertanów w Białobokach jako uposażenie klasztoru norbertanek w Słupsku. Wieś leżała w powiecie słupskim w prowincji Pomorze. W 1490 roku książę Bogusław nadał je w lenno Hansowi Mitzlaffowi i jego braciom, razem z dwoma dworami przy Świętym Jerzym (St. Jürgen) w Słupsku.

W 1784 roku Karzcino liczyło 25 dymów i miało nauczyciela. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Karzcino, po niemiecku Carzin, należało wówczas do parafii kościoła świętego Piotra na Starym Mieście w Słupsku, w synodzie słupskim.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku naliczono w gminie wiejskiej 107 ewangelików i ani jednego katolika, a w obszarze dworskim — 226 ewangelików i również ani jednego katolika; w 1925 roku katolików było siedmioro. Kościoła we wsi nie postawiono — Karzcino należało do parafii ewangelickiej w Wytownie (po niemiecku Weitenhagen) w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto, obejmującej ponadto Bydlino, Machowino i Machowinko.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku notuje we wsi salę parafialną, a w półroczu zimowym nabożeństwo co dwa tygodnie, i podaje dla całej parafii 1900 dusz. Pastorem był Walter Scheel. W 1940 roku parafia liczyła 1910 wiernych. Wojska sowieckie zajęły wieś 8 marca 1945 roku; majątek zajmowały do 1950 roku, a ludność niemiecką wysiedlono.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl) — Gmina Redzikowo, Karzcino; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Karzin, s. 598–601, i hasło Weitenhagen; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 181, poz. 224; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 949–950; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 176–177.