Karżnica — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Karżnicy założono wśród pól i łąk na południe od zabudowań, między ciekiem wodnym a drogą biegnącą ku Maczkowu. Dziś jest trudno dostępny, bo dokoła stoją wygrodzone uprawy leśne, a prace przy poprowadzonej tuż obok drodze uszkodziły kamienne ogrodzenie w narożniku północno-wschodnim. Całe założenie rozplanowano na planie prostokąta z lekko nachyloną granicą północną; kamienny wał graniczny zachował się na całym obwodzie, a dębowy starodrzew wyznacza poprzeczną aleję dzielącą cmentarz na dwie kwatery. Na obu leżą nieliczne nagrobki, po których widać częściowe ułożenie rzędów; przeważają kamienne płyty, ramy mogił oraz postumenty ze śladami żeliwnych krzyży. Na żadnym z zachowanych fragmentów nie przetrwała inskrypcja z nazwiskiem zmarłego ani z datą pochówku.

Karżnica, do 1937 roku Wendisch Karstnitz, a potem Ramnitz, leżała w powiecie słupskim rejencji koszalińskiej, na wschód od Słupska, między rzekami Słupią a Łupawą, nad strumieniem Rambowbach. Przydomek „Wendisch”, czyli wendyjska, odróżniał ją od pobliskiej Deutsch Karstnitz, dzisiejszej Karżniczki. W 1531 roku należała do rodziny von Chorken; w XIX i XX wieku były to dobra rycerskie, należące między innymi do von Wedlów, Livoniusów i Lehmannów.

W 1784 roku Karżnica liczyła 15 dymów; był tu nauczyciel, a do wsi należał folwark Selsow. Mieszkańcy należeli do parafii w Łupawie (Lupow) w synodzie słupskim.

Własnego kościoła wieś nie miała: ewangelicy należeli do parafii w Łupawie, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, a katolicy do parafii świętego Ottona w Słupsku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujmuje Karżnicę jako obwód dworski z 266 ewangelikami i jednym katolikiem; wieś była przy tym siedzibą własnego okręgu urzędowego i urzędu stanu cywilnego. W 1925 roku mieszkało tu ośmioro katolików, czyli 1,6 procent ogółu, a w 1939 roku gmina liczyła 425 osób w 92 gospodarstwach domowych. 8 marca 1945 roku zajęła ją Armia Czerwona, ludność niemiecką wysiedlono, a miejscowość przemianowano na Karżnicę.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 151; Karl Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Ramnitz (Wendisch Karstnitz), s. 797–799; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 948.