Karżniczka — rodowy cmentarz ewangelicki von Puttkamerów

Rodowy cmentarz von Puttkamerów w Karżniczce, po niemiecku Deutsch Karstnitz, a od 1937 roku Karstnitz, leży na niewielkim wzniesieniu w kształcie kopca, przy głównej drodze na wschód od dawnych zabudowań folwarcznych. Grobowce skupiono na szczycie kopca i otoczono drzewami różnych gatunków, a prowadzącą do nich aleję obsadzono świerkami. Zachowało się kilka fragmentów granitowych pomników nagrobnych — wszystkie bez inskrypcji. Rysunek poglądowy założenia wykonał w 1995 roku Henryk Grecki.

Karżniczka leżała w powiecie słupskim; Karl-Heinz Pagel opisuje ją jako małą ulicówkę, znaną niegdyś z pałacu na wodzie. Od 1686 do 1945 roku wieś była własnością rodu von Puttkamer, do którego należał pałac na wyspie otoczonej fosą, przebudowany w 1802 roku.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Karżniczka (Teutsch-Carstnitz) należała do parafii w Zagórzycy (Sageritz) w synodzie słupskim, a tutejszy dwór miał w zagórzyckim kościele własną ławę (Kirchenstand). Karżniczka liczyła wtedy 18 dymów i miała nauczyciela.

W 1879 roku majątek Deutsch-Carstnitz, liczący 939 hektarów, z młynem wodnym, należał do von Puttkamera. W 1905 roku właścicielem był Henning von Puttkamer, a dzierżawił go Ulrich von Puttkamer. W 1910 roku powstał we wsi powiatowy szpital dla chorych na gruźlicę, a kamień węgielny pod niego położyła cesarzowa. W 1911 roku Ulrich był właścicielem, ale mieszkał w Pęzinie (Pansin) w powiecie szadzkim, a Karżniczką kierowali w jego imieniu administratorzy.

Wieś należała do parafii w Zagórzycy w okręgu Słupsk-Stare Miasto Kościoła unii staropruskiej. W 1939 roku mieszkało tu 291 osób, wszystkie wyznania ewangelickiego. Ostatnim właścicielem majątku był Bogislaw von Puttkamer, urodzony w 1902 roku, który osiadł w Karżniczce w 1942 roku; po wojnie zamieszkał w Ratzeburgu i zmarł w 1974 roku w Lubece. We wsi uczyli Max Hauser i Willi Strelow, a w ostatnich latach wojny dojeżdżał emerytowany nauczyciel Kasten z Bięcina (Benzin).

W marcu 1945 roku mieszkańcy uciekli bez rozkazu ewakuacji, ale tabor dogoniły wojska radzieckie i ludzie wrócili do domów. Wieś zajęła Armia Czerwona 8 marca 1945 roku; Rosjanie oddali ją Polakom w październiku 1951 roku. Pałac spłonął w nocy z 3 na 4 listopada 2009 roku, a wieża zegarowa — w 2012 roku.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 947; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Karżniczka (Karstnitz) — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Karżniczka, s. 32; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Karstnitz; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 947–948; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 178–179; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 168; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 180; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 165.