Dziedzictwo › Katalog › Klęcino

Cmentarz · powiat słupski

Klęcino — cmentarz ewangelicki

niem. Klenzin

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Klenzin
Miejscowość
Klęcino, gm. Główczyce
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Glowitz (Główczyce), superintendentura/Kirchenkreis Stolp-Altstadt
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz ewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Klęcinie, założony pod koniec XIX wieku, to duże założenie na rzucie prostokąta, rozpoznawalne z daleka dzięki zachowanym świerkowym nasadzeniom granicznym. Gminna ewidencja zabytków umieszcza go przy parku pałacowym, opracowanie dawnych cmentarzy powiatu — na północ od zabudowań wsi, wśród pól uprawnych. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Główczyce na lata 2024–2027 wymienia go w ewidencji konserwatorskiej jako cmentarz ewangelicki z końca XIX wieku. U wejścia stoją typowe ceglane słupki furty i bramy, przekryte stożkowymi czapkami; w słupkach bramy tkwią żeliwne trzpienie zawiasów. W obrębie cmentarza teren oczyszczono niemal doszczętnie z pomników: udokumentowano na nim jeden fragment kamienia nagrobnego i jeden kamienny postument pod krzyż albo pionową płytę z inskrypcją.

Okolica należała do obszaru osadnictwa Słowińców, luterańskiej grupy słowiańskiej spod Główczyc, Smołdzina i Gardny, gdzie w XIX wieku głoszono kazania po kaszubsku. Klęcino miało kaszubską nazwę Kńcino. Wobeser w 1779 roku, przytaczany przez Tetznera, wymienia je wśród wsi parafii główczyckiej, w których ludność kaszubska mieszała się z niemiecką w niewielkim stopniu — obok Ciemna, Izbicy, Skórzyna, Rowienia (Rowen), Rumska, Szczypkowic, Warblina, Wielkiej Wsi, Rzuszcza i Wykosowa (Vixow).

Klęcino, do 1945 roku Klenzin (w 1784 roku zapisane jako Kletzin), leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze, około 26 kilometrów na północny wschód od Słupska. Był to majątek rodu von Lettow z dworem z XVII wieku, rozebranym po wojnie. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Klęcino miało nauczyciela (Schulmeister). W 1784 roku Klęcino liczyło 21 dymów. Przed 1821 rokiem mieszkały tu 204 osoby, a 17 maja 1939 roku — 426.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku liczył wieś i majątek osobno: w gminie wiejskiej mieszkało 185 ewangelików, bez katolików, w obwodzie dworskim — 134 ewangelików i dwóch katolików. W 1938 roku majątek należał do hrabiny L. von Krockow. Według Pagla kościoła we wsi nie było, była jednoklasowa szkoła i cmentarz, a wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami i należeli do parafii w Główczycach, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto.

Wojska radzieckie weszły do Klęcina bez walki 9 marca 1945 roku. Według Pagla po nich zjawili się Polacy, którzy siłą zajęli domy i gospodarstwa, a całą ludność wsi wysiedlili. Dzisiejsi mieszkańcy należą do rzymskokatolickiej parafii świętych Piotra i Pawła w Główczycach.

Karl-Heinz Pagel podaje nazwiska i liczby. W szkole w 1931 roku uczył Barz, ostatnim nauczycielem był Wilhelm Buth. Straty wojenne i związane z wysiedleniem to 17 poległych, 6 zmarłych cywilów i 21 zaginionych. Według tego samego autora kartoteka odnalazła później 213 dawnych mieszkańców w RFN i 128 w NRD.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 974; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; A. Świetlicka, E. Wisławska, Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny, Słupsk 1998; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 80; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Klenzin; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Główczyce na lata 2024–2027 (uchwała nr XVII/137/25 z 28 sierpnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974.

Położenie: 54,6069° N, 17,3469° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, potwierdzony ortofoto/NMT GUGiK; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Główczyce – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 79–80
  5. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp, s. 172, poz. 63 i s. 180, poz. 233
  6. A. Świetlicka, E. Wisławska, Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny, Słupsk 1998
  7. Dawne cmentarze w powiecie słupskim, Słupsk 2013
  8. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Klenzin
  9. Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924
  10. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp, gminy wiejskie pozycja 63 (s. 172–173) i obwody dworskie pozycja 233 (s. 180–181)
  11. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 974
  12. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0788
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.