Dziedzictwo › Katalog › Klęcino
Cmentarz · powiat słupski
Klęcino — cmentarz ewangelicki
niem. Klenzin
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Klenzin
- Miejscowość
- Klęcino, gm. Główczyce
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Glowitz (Główczyce), superintendentura/Kirchenkreis Stolp-Altstadt
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz ewangelicki (relikt)

Cmentarz w Klęcinie, założony pod koniec XIX wieku, to duże założenie na rzucie prostokąta, rozpoznawalne z daleka dzięki zachowanym świerkowym nasadzeniom granicznym. Gminna ewidencja zabytków umieszcza go przy parku pałacowym, opracowanie dawnych cmentarzy powiatu — na północ od zabudowań wsi, wśród pól uprawnych. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Główczyce na lata 2024–2027 wymienia go w ewidencji konserwatorskiej jako cmentarz ewangelicki z końca XIX wieku. U wejścia stoją typowe ceglane słupki furty i bramy, przekryte stożkowymi czapkami; w słupkach bramy tkwią żeliwne trzpienie zawiasów. W obrębie cmentarza teren oczyszczono niemal doszczętnie z pomników: udokumentowano na nim jeden fragment kamienia nagrobnego i jeden kamienny postument pod krzyż albo pionową płytę z inskrypcją.
Okolica należała do obszaru osadnictwa Słowińców, luterańskiej grupy słowiańskiej spod Główczyc, Smołdzina i Gardny, gdzie w XIX wieku głoszono kazania po kaszubsku. Klęcino miało kaszubską nazwę Kńcino. Wobeser w 1779 roku, przytaczany przez Tetznera, wymienia je wśród wsi parafii główczyckiej, w których ludność kaszubska mieszała się z niemiecką w niewielkim stopniu — obok Ciemna, Izbicy, Skórzyna, Rowienia (Rowen), Rumska, Szczypkowic, Warblina, Wielkiej Wsi, Rzuszcza i Wykosowa (Vixow).
Klęcino, do 1945 roku Klenzin (w 1784 roku zapisane jako Kletzin), leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze, około 26 kilometrów na północny wschód od Słupska. Był to majątek rodu von Lettow z dworem z XVII wieku, rozebranym po wojnie. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Klęcino miało nauczyciela (Schulmeister). W 1784 roku Klęcino liczyło 21 dymów. Przed 1821 rokiem mieszkały tu 204 osoby, a 17 maja 1939 roku — 426.
Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku liczył wieś i majątek osobno: w gminie wiejskiej mieszkało 185 ewangelików, bez katolików, w obwodzie dworskim — 134 ewangelików i dwóch katolików. W 1938 roku majątek należał do hrabiny L. von Krockow. Według Pagla kościoła we wsi nie było, była jednoklasowa szkoła i cmentarz, a wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami i należeli do parafii w Główczycach, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto.
Wojska radzieckie weszły do Klęcina bez walki 9 marca 1945 roku. Według Pagla po nich zjawili się Polacy, którzy siłą zajęli domy i gospodarstwa, a całą ludność wsi wysiedlili. Dzisiejsi mieszkańcy należą do rzymskokatolickiej parafii świętych Piotra i Pawła w Główczycach.
Karl-Heinz Pagel podaje nazwiska i liczby. W szkole w 1931 roku uczył Barz, ostatnim nauczycielem był Wilhelm Buth. Straty wojenne i związane z wysiedleniem to 17 poległych, 6 zmarłych cywilów i 21 zaginionych. Według tego samego autora kartoteka odnalazła później 213 dawnych mieszkańców w RFN i 128 w NRD.
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 974; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; A. Świetlicka, E. Wisławska, Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny, Słupsk 1998; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 80; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Klenzin; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Główczyce na lata 2024–2027 (uchwała nr XVII/137/25 z 28 sierpnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, potwierdzony ortofoto/NMT GUGiK; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Główczyce – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 79–80
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp, s. 172, poz. 63 i s. 180, poz. 233
- A. Świetlicka, E. Wisławska, Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny, Słupsk 1998
- Dawne cmentarze w powiecie słupskim, Słupsk 2013
- K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Klenzin
- Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp, gminy wiejskie pozycja 63 (s. 172–173) i obwody dworskie pozycja 233 (s. 180–181)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 974
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0788
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka