Kleszczewo — cmentarz ewangelicki

Własnego kościoła Kleszczewo nie miało; cmentarz był polem grzebalnym miejscowych ewangelików. Po 1945 roku przestał być używany i pozostał reliktem poewangelickim; wpisano go do ewidencji zabytków gminy Trąbki Wielkie pod pozycją 66, z adnotacją o wojewódzkiej ewidencji zabytków. Kleszczewo — do 1945 roku Groß Kleschkau — było wsią z majątkiem rycerskim (Dorf und Rittergut) w powiecie gdańskim wyżynnym (Kreis Danziger Höhe), w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie.

W 1920 roku znalazło się w granicach Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 należało do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen).

Według pruskich ksiąg hipotecznych Zaskoczyn był przez cały XVIII wiek w rękach Trembeckich: po Jakubie Teodorze należał do jego syna Jakuba Aleksandra (brat Stanisław zrzekł się praw w 1712 roku, brat Władysław zmarł w 1714 roku), potem do wnuka Jana. W wykazie wasali z lat 1774–1775 figuruje wśród dóbr 53-letniego Trembeckiego, byłego chorążego malborskiego, którego syn Ignacy (24 lata) prowadził gospodarstwo w Kleszczewie.

W 1776 roku Zaskoczyn przeszedł do prawnuka Ignacego, a następnie do jego spadkobierców Józefa, Kazimierza i Jakuba.

Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje pod hasłem „Kleschkau, Gr.”, łącznie z przysiółkiem Fichtenkrug, 110 mieszkańców: 12 luteranów i 98 katolików. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w Groß Kleschkau 41 budynków mieszkalnych i 483 mieszkańców, w tym 76 ewangelików i 407 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Sobowidzu; katolicy — do parafii w Pręgowie Dolnym; dzieci należały do okręgu szkolnego w Czerniau.

Spis z 1 grudnia 1885 roku ujmuje Kleszczewo w dwóch osobnych wierszach: gmina wiejska o obszarze 100 hektarów liczyła 292 mieszkańców, w tym dwudziestu siedmiu ewangelików i 265 katolików. W obwodzie dworskim o obszarze 721 hektarów spis naliczył 222 mieszkańców, w tym 105 ewangelików i 117 katolików.

Meyers notuje tu 219 mieszkańców. Spis z 1 grudnia 1910 roku ujmuje Kleszczewo w dwóch wierszach: gmina wiejska miała 103,4 hektara i 219 mieszkańców, obwód dworski — 717,5 hektara i 225 mieszkańców. W obwodzie dworskim język ojczysty rozkładał się tak: 133 osoby podały niemiecki, a wśród nich było 80 ewangelików, 52 katolików i jeden inny chrześcijanin. 47 osób podało polski, 45 kaszubski — i jedni, i drudzy byli bez wyjątku katolikami.

Przynależność parafialna ewangelików zmieniała się: w 1820 roku należeli do Juszkowa (Gischkau), w 1885 roku do Sobowidza, a w 1910 roku do parafii w Kladau, czyli w Kłodawie. Katolicy przez cały ten czas należeli do parafii w Prangenau — w Pręgowie. Urząd stanu cywilnego mieścił się w Saalau. Saalau to osobna miejscowość; Zaskoczyn nazywał się po niemiecku Saskoschin.

Kleszczewo opisywane przez księdza Jakuba Fankidejskiego wśród kościołów zaginionych to inna wieś. Tamto Kleszczewo leżało w dobrach pelplińskich, nie w powiecie Danziger Höhe, miało kościół świętego Jana Chrzciciela, w którym ostatnie nabożeństwo odprawiono w 1653 roku. Według Fankidejskiego w skład tamtejszej parafii wchodziły Jaroszewy, Czernichowo, Jezierze, Kleszczewko i Wałdowo.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Kłodawa (Kladau) i podaje tu 29 ewangelików i 83 w obszarze dworskim.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, s. 22–23, pozycja 13 oraz s. 24–25, pozycja 59; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), s. 10–11, pozycja 53; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; J. Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880, s. 249–250; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków (wykaz gminy Trąbki Wielkie, pozycja 66); karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 202–203, nr 74; M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 624 (s. 24), nr 1486 (s. 165–166); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 45, pozycja 138; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 20.