Dziedzictwo › Katalog › Kleszczyniec
Cmentarz · powiat bytowski
Kleszczyniec — cmentarz ewangelicki na zachód od wsi, w lesie
niem. Kleschinz
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Kleschinz
- Miejscowość
- Kleszczyniec, gm. Czarna Dąbrówka
- Dawny powiat
- Kreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern; Amtsgericht Bütow)
- Powiat dziś
- bytowski
- Po 1945
- nieczynny
- Dziś
- dawny cmentarz ewangelicki (relikt)

Na niemieckiej mapie sztabowej w skali 1:25 000 (arkusz 1671 Schwarz Damerkow, wydanie z 1932 roku) na zachód od Kleszczyńca, po niemiecku Kleschinz, przy rozwidleniu dróg i wśród lasu, narysowano małe ogrodzone pole z podpisem „Khf.” — skrótem od Kirchhof, czyli cmentarz. To drugi cmentarz tej wsi; pierwszy, opisany na karcie konserwatorskiej z 2008 roku, leży około 500 metrów na południowy wschód od zabudowań.
W 1784 roku Kleszczyniec liczył 20 dymów i miał nauczyciela; mieszkańcy łowili ryby w jeziorach Schottofske i Dziecinz i należeli do parafii w Nożynie (Groß-Nossin) w synodzie słupskim.
Że w Kleszczyńcu były dwa cmentarze, napisał w październiku 2026 roku Piotr Dolny, który zna oba miejsca i ich pozostałości: jeden leży w kierunku Jasienia i Brzezin i zamknięto go tuż po wojnie, drugi leży w lesie i zamknięto go przed drugą wojną światową. W relacji Piotra Dolnego ten cmentarz, w lesie na zachód od wsi, miejscowi nazywają starym; to on został zamknięty przed wojną. W październiku 2026 roku Piotr Dolny sfotografował jego miejsce przy rozwidleniu dróg: pod gęstym kobiercem barwinka leżą porośnięte mchem fragmenty kamieni. Na fotografiach obok widać kamienny blok, być może podstawę nagrobka. Napisów na nich nie widać. W relacji Piotra Dolnego teren zarósł, a poza pojedynczymi kamieniami i zniczami śladów grobów nie ma.
W 1925 roku mieszkańcy wsi, poza jednym katolikiem i dziesięcioma osobami bez wyznania, byli ewangelikami. W źródłach nie znaleziono daty założenia cmentarza ani informacji, czy służył całej wsi, czy był rodowym cmentarzem właścicieli majątku. W ewidencji zabytków cmentarz nie figuruje, a w niemieckich opisach wsi nie znaleziono o nim wzmianki.
Majątek rycerski Kleszczyniec liczył około 845 hektarów i kilkakrotnie zmieniał właściciela. W księdze adresowej z 1879 roku figuruje jako własność von Lavallade'a z Berlina, wydzierżawiona von Randowowi, a w księdze z 1884 roku — Wilhelma Goetjesa, fabrykanta z Budziszyna. W wydaniach z 1892 i 1905 roku majątek należał kolejno do von Kleista, porucznika policji w Berlinie, i do Bruna Schmidta z Wall w powiecie Neuruppin. W księdze z 1911 roku majątku rycerskiego Kleszczyniec nie ma, a w 1914 roku występuje gospodarstwo o powierzchni 59 hektarów.
Źródła: Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1671 Schwarz Damerkow, wydanie z 1932 roku; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Kleschinz, s. 637–640; informacja Piotra Dolnego z 13 października 2026 roku, jego fotografie z października 2026 roku i relacja z 25 października 2026 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974–975; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 184–185; „Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, cz. I: Preußen, z. 2: „Provinz Pommern”, wyd. 2, Berlin 1884, s. 88–89; „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892, s. 158–159; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 172–173; „Güter-Adreßbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 4, Leipzig 1914, s. 210.
Pinezka wskazuje obiekt. (Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1671 Schwarz Damerkow (wydanie z 1932 roku) — znak cmentarza z podpisem „Khf.”, odczyt z arkusza o ramce sprawdzonej, dokładność około 150 metrów)
Źródła
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1671 Schwarz Damerkow, wydanie z 1932 roku
- K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Kleschinz, s. 637–640
- Informacja Piotra Dolnego, maile z 13 i 25 października 2026 roku
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 974–975
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 184–185
- „Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, cz. I: Preußen, z. 2: „Provinz Pommern”, wyd. 2, Berlin 1884, s. 88–89
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892, s. 158–159
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 172–173
- „Güter-Adreßbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 4, Leipzig 1914, s. 210
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-1193
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- średnia