Dziedzictwo › Katalog › Kłosy

Cmentarz · powiat bytowski

Kłosy — drugi cmentarz ewangelicki (karta „Kłosy Górne”)

niem. Klössen

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Klössen
Miejscowość
Kłosy, gm. Czarna Dąbrówka
Dawny powiat
Kreis Bütow (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
ev. Kirchspiel Jassen (Jasień) — jedna z pięciu ewangelickich parafii ziemi bytowskiej; parafia obejmowała m.in. Buchwalde, Klössen i Neuendorf
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz ewangelicki ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków (karta „Kłosy Górne”)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Kłosy Górne to nie osobna miejscowość, lecz nazwa, pod którą wojewódzka ewidencja zabytków prowadzi drugi z dwóch cmentarzy ewangelickich wsi Kłosy — po niemiecku Klössen — w gminie Czarna Dąbrówka. Leży na części działki 23/1, na zalesionym wzniesieniu ponad kilometr na północny wschód od wsi; pierwszy, „Kłosy Dolne”, leży na części działki 34/2. Te same działki podają powiatowy program opieki nad zabytkami z 2023 roku i projekt zmiany studium gminy z 2020 roku, a plan miejscowy z 2006 roku wyznacza w tym miejscu teren zieleni o powierzchni 0,1695 hektara, opisany jako teren byłego cmentarza ewangelickiego, który każe pozostawić w stanie naturalnym i oznakować tablicą.

W spisie z 2 grudnia 1895 roku Kłosy mają jeden wiersz — pozycja 23 na stronie 196, 63 ewangelików, katolików nie zapisano — a mapa topograficzna z 1932 roku pokazuje nad Jeziorem Jasień jedną wieś Klössen. W urzędowym rejestrze nazw geograficznych gmina ma tylko wieś Kłosy.

Własnego kościoła wieś nie miała i należała do parafii ewangelickiej w Jasieniu (Jassen). Po 1945 roku ludność ewangelicką wysiedlono.

Źródła: Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2023–2026, Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2023 roku, poz. 1075 (wykaz cmentarzy, poz. 571 i 572); projekt zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Czarna Dąbrówka, 2020, wykaz zabytkowych cmentarzy, poz. 11 i 12; miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obrębu Kłosy, uchwała Rady Gminy Czarna Dąbrówka nr XXXIV/288/06 z 25 maja 2006 roku; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych; Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1671 Schwarz Damerkow, wydanie 1932.

Położenie: 54,3223° N, 17,6428° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt.

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2017–2020 (uchwała Rady Powiatu Bytowskiego nr XXIX/229/2017)
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Butow
  4. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
  5. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych
  6. Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku
  7. Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1671 Schwarz Damerkow, wydanie 1932
  8. Państwowy rejestr nazw geograficznych — Główny Urząd Geodezji i Kartografii
  9. Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2023–2026, Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2023 roku, poz. 1075
  10. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obrębu Kłosy, uchwała Rady Gminy Czarna Dąbrówka nr XXXIV/288/06 z 25 maja 2006 roku

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0812
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.