Kobylnica — cmentarz ewangelicki

Cmentarz południowy w Kobylnicy, przy ulicy Widzińskiej, był pierwszym z cmentarzy założonych poza centrum wsi; rozplanowano go na planie wydłużonego prostokąta w drugiej połowie XIX wieku. Jest dziś nieczynny. O tym, co na nim pozostało, źródła mówią różnie. Monografia cmentarzy powiatu słupskiego opisuje pustą, równą przestrzeń otoczoną szpalerem drzew, z pozostałościami kamienno-ziemnego wału na całym obwodzie, i wiąże ten stan z gruntownym porządkowaniem przeprowadzonym po 1994 roku na sąsiednim cmentarzu parafialnym — po nim nie przetrwał żaden z wcześniej udokumentowanych pomników nagrobnych. Katalog cmentarzy ewangelickich powiatu słupskiego notuje ocalałe krzyże żeliwne i elementy kamienne, a najstarszy zachowany nagrobek datuje na 1879 rok.

Najstarszy był cmentarz przykościelny: chowano wokół świątyni, a pod ołtarzem urządzono kryptę rodu von Puttkamer. Trzecia nekropolia, północno-zachodnia, powstała na początku XX wieku; jest czynna i użytkowana przez parafię katolicką — grobów sprzed 1945 roku nie widać na niej.

Kobylnica, po niemiecku Kublitz — obok niej leżała osobna Kobylnica Szlachecka — należała do powiatu słupskiego. Kościół stał tu w średniowieczu pod patronatem słupskiego klasztoru żeńskiego, a w 1590 roku Kobylnica była filią słupskiego kościoła Mariackiego, obsługiwaną przez tamtejszych diakonów. Własną parafię ewangelicką erygowała tu w 1612 roku księżna wdowa Erdmuta, a pierwszego pastora wprowadzono 28 czerwca tego roku; Müller wymienia go jako Erasmusa Janickego. W drugiej połowie XVII wieku tutejszy pastor objął zarazem urząd przy kościele zamkowym w Słupsku i odtąd obie gminy miały jednego duszpasterza; po jego śmierci parafię połączono z kościołem zamkowym.

Kościół stoi w środku wsi, na niewielkim wzniesieniu. Według Pagla nowy budynek wzniesiono w 1555 roku; inwentarz Böttgera z 1894 roku datuje kościół na XVII wiek. Wieża pochodzi z czasów gotyckich, a około 1925 roku nawę rozbudowano obustronnie.

W 1784 roku Kobylnica leżała ćwierć mili na zachód-południowy zachód od Słupska, przy trakcie do Miastka, i była podzielona między króla i szlachtę. W części królewskiej mieszkało 13 gospodarzy, z których czterech osadzono na rozparcelowanym folwarku, oraz dziesięciu chałupników-budników, a część szlachecka liczyła 13 dymów. Strumień płynący przez wieś napędzał młyn należący do miasta Słupska; do kościoła należały Widzino (Veddin) i owczarnia Bolesławice (Ulrichsfelde).

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku kościół w Kobylnicy, po niemiecku Kublitz, był filią kościoła zamkowego w Słupsku i pozostawał pod patronatem króla; wieś liczyła 23 ogniska (domostwa).

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako gminę kościelną przy gminie zamkowej w Słupsku, oddaloną od miasta o 4 kilometry, i podaje dla obu razem 7000 dusz. Pastorem był Friedrich Pieper. W 1939 roku Kobylnica liczyła 1237 mieszkańców, a około 1940 roku parafia obejmowała blisko 2500 dusz. W marcu 1945 roku toczyły się tu ciężkie walki; zmarło potem ponad 110 mieszkańców, w większości na tyfus, a do jesieni 1947 roku wysiedlono Niemców.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 931; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Kobylnica — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 2/2024; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Kobylnica; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 466–467; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Kublitz; L. Böttger, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 4: „Der Kreis Stolp”, Stettin 1894, hasło Cublitz; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928, 931, 955–956; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 175.