Maszewko / Komaszewo — cmentarz ewangelicki

Komaszewo, po niemiecku Ober Komsow (w starszych zapisach także Comsow i Komsow), leży w gminie Wicko. Własnego kościoła we wsi nie było; po ewangelikach został cmentarz wspólny dla Maszewka i Komaszewa, o powierzchni około 0,46 hektara, położony w lesie, około kilometra na zachód od wsi. Datę jego założenia podaje się jako rok 1883 albo 1898; w źródłach drukowanych żadnej z nich nie znaleziono.

Zachował się granitowy pomnik poległych z gminy Klein Massow w pierwszej wojnie światowej 1914–1918 oraz pojedyncze nagrobki, wśród nich Zimdarsów z lat 1839–1925. Po 1945 roku cmentarz opuszczono; dziś jest silnie zarośnięty i zdewastowany.

W latach dziewięćdziesiątych przeniesiono z cmentarza do Charbrowa dwie kamienne stele i kamienny krzyż; stoją dziś przy ołtarzu polowym obok tamtejszego kościoła. Napisy na stelach upamiętniają dwóch właścicieli majątku rycerskiego z rodu Zimdarsów: północna — zmarłego w 1861 roku, południowa — zmarłego w 1867 roku. Na cokole krzyża wypisano: Wolfgang von Gruben, podporucznik pierwszego pułku ułanów gwardii, urodzony 28 sierpnia 1897 roku, poległy pod Helsingfors 12 kwietnia 1919. Na samym krzyżu widnieje napis „Ist unsere Zeit kommen, so wollen wir ritterlich leiden, um unserer Brüder willen” z odsyłaczem „Maccabäer 9, III” — słowa z Ksiąg Machabejskich: „Skoro przyszedł nasz czas, chcemy cierpieć po rycersku ze względu na naszych braci”.

W 1784 roku Komaszewo (Ober-Comsow) leżało milę i ćwierć na północ od Lęborka, na wzniesieniu. Obok folwarku mieszkało trzech zagrodników — razem sześć dymów; lasu nie było, za to cztery stawy rybne. Wieś formalnie należała do katolickiego kościoła w Białogardzie, lecz „hält sich aber als ein Gastdorf zu der Charbrowschen Kirche” — jako wieś gościnna trzymała się kościoła w Charbrowie.

Komaszewo było majątkiem szlacheckim (Rittergut) w powiecie lęborskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Nazwę zapisano w 1402 roku jako Komessow, w 1437 jako Comessau; wieś rozpadła się na dwa odrębne majątki, w 1628 roku notowane jako Groß i Klein Compsow — późniejsze Ober i Nieder Komsow. Rozdrobnioną własność scaliła rodzina von Grumbkow, a od 1792 roku oba majątki należały do rodu von Gruben. Schultz podaje dla Ober-Comsow 180 hektarów i 88 mieszkańców, dla Nieder-Comsow 170 hektarów i 101 mieszkańców.

W 1932 roku obwody dworskie Ober i Nieder Komsow włączono do gminy Maszewko (Klein Massow).

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujmuje oba majątki w dziale obwodów dworskich, na stronie 192: Ober Komsow pod pozycją 131, z 77 mieszkańcami, i Nieder Komsow pod pozycją 130, z 67 mieszkańcami — w obu wypadkach wyłącznie ewangelikami. Ewangelicy należeli do parafii w Charbrowie, katolicy do Lęborka, a urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy mieściły się w Roszczycach (Roschütz).

Maszewko, po niemiecku Klein Massow, to mała wieś w gminie Wicko w powiecie lęborskim; przed 1945 rokiem należała do tego samego powiatu (Kreis Lauenburg i. Pom.) w rejencji koszalińskiej. Wieś wymienia rejestr danin z 1400 roku, w którym Maszewko i sąsiednie Maszewo należały do gdańskiego komtura Giselbrechta. Według Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon liczyła 249 mieszkańców (stan ze spisu z 1910 roku). Franz Tetzner zapisał kaszubską nazwę wsi w formie Maszewo (Massow) wśród wsi w okolicy Wicka i Charbrowa — obok Roszczyc, Zdrzewna i Kopaniewa — w których mowa kaszubska się zachowała.

Mieszkańcy byli w większości ewangelikami i należeli do parafii w Łebieniu — po niemiecku Labehn; w październiku 1890 roku tamtejsza gmina stała się samodzielnym wikariatem, a w 1893 roku parafią, wspólną z Białogardą. Obok Maszewka weszły do niej Kopaniewo, Zdrzewno, Lędziechowo, Gęś i Krępa Kaszubska. Maszewo Lęborskie (Groß Massow) w dzisiejszej gminie Cewice podlegało parafii w Łebuni; Łebień i Łebunia to dwie różne parafie synodu lęborskiego. Nieliczni katolicy podlegali parafii w Lęborku. Własnego kościoła ani kaplicy w Maszewku nie było; świątynia parafialna stała w Łebieniu, a we wsi był cmentarz.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujmuje Maszewko w dwóch częściach: jako gminę wiejską i obwód dworski. W gminie wiejskiej naliczono 92 ewangelików i jednego Żyda, w obwodzie dworskim 153 ewangelików; katolika nie zapisano w żadnej z nich. Urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy obie części miały w Roszczycach.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Komaszewo (Comsow), gmina Wicko; FotoExploracje — Maszewko / Komaszewo, cmentarz ewangelicki; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 348–349; Amtsbezirk Roschütz (territorial.de); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895 (strona 192, pozycje 130 i 131); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, hasła Charbrowo — Degendorf, Charbrow, Łebień — Labehn i Maszewo — Groß Massow; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 1, s. 993; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Labehn, s. 251; Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1068–1069.