Komnino — cmentarz ewangelicki

W Komninie zachował się cmentarz. Leży on na południe od miejscowości, pomiędzy dawną linią kolejową a drogą do Dominka, jako prostokątne założenie, którego granice znaczą wał ziemny oraz nasadzenia świerkowe i dębowe. W układzie grobów nie ma regularności: tylko przy wschodniej granicy układają się w rząd, a mogiły wyznaczają kamienne ramy, zwieńczone między innymi niewielkimi pionowymi tablicami. Żeliwnych elementów zostało niewiele — dwa najstarsze udokumentowane to krzyż z 1895 roku i tablica z dekoracją roślinną z 1894.

Komnino, do 1945 roku Kuhnhof, wcześniej zapisywane też jako Kundehof i Kunhof, było folwarkiem należącym do gminy Wendisch Buckow — od 1937 roku Buchenstein, dziś Bukowa — w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1589 roku, kiedy książę Jan Fryderyk nadał je w lenno Johannowi Collreppowi. W 1784 roku Komnino liczyło trzy dymy i należało do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß-Garde) w synodzie słupskim. Przed 1822 rokiem mieszkało tu około 30 osób, w 1868 roku — 65.

Własnego kościoła Kuhnhof nie miał; parafia w Gardnie Wielkiej była jedną z parafii słowińskich, gdzie Słowińcy słuchali kazań i pieśni po słowińsku i kaszubsku do XIX wieku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w obwodzie dworskim Kuhnhof 66 ewangelików, bez katolików; w 1925 roku katolików tu nie odnotowano.

W marcu 1945 roku rejon zajęła Armia Czerwona, Niemców wysiedlono, a wieś przemianowano na Komnino.

Cmentarz widnieje na planie z 1862 roku w zasobie Archiwum Państwowego w Koszalinie, oddział w Słupsku (KA Stolp, sygn. 321). W 1897 roku otwarto do Smołdzina kolejkę wąskotorową przez Dominek, Żelkowo i Siecie, a linię normalnotorową z Dominka przez Komnino do Ustki i z Komnina do Smołdzina, biegnącą obok cmentarza, oddano 6 grudnia 1913 roku. Tomasz Urbaniak datuje cmentarz na połowę XIX wieku i umieszcza go na południowy zachód od wsi, przy dawnym nasypie kolejowym.

W 2022 roku w ramach akcji społecznej odnaleziono na nim krzyże, uporządkowano teren, urządzono lapidarium i ustawiono tablicę. Prace porządkowe przeprowadziło wiosną tego roku Słupskie Stowarzyszenie Eksploracyjno-Historyczne „Gryf”. Ulotka o uporządkowanych cmentarzach ewangelickich gminy z 2022 roku dodaje, że przy wschodniej granicy cmentarza poprowadzono linię kolejową do Smołdzina, czynną do 1945 roku, i że zachowały się nagrobki dziecięce oraz kilkadziesiąt podstaw żeliwnych krzyży.

W parku przy dawnym pałacu w Komninie pochowano jednego z właścicieli majątku.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 410–412; Franz Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 208, hasło Komnino; T. Urbaniak, „Gmina Smołdzino. Spotkania z historią”, Słupsk 2017; ulotka o uporządkowanych cmentarzach ewangelickich gminy Smołdzino, 2022 (rozpowszechniana przez Renatę Knitter i Beatę Jurałowicz); wykaz otwarcia linii Stolper Kreisbahn (lokomotive.de); opis trasy Komnino–Smołdzino w serwisie bahntrassenradeln.de; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 976; P. Terlikowski, prezes Słupskiego Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Gryf”, korespondencja z autorem atlasu i zdjęcia, 5 listopada 2026 roku.