Kopernica — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Kopernicy, po niemiecku Kupfermühle, w gminie Chojnice założono w połowie XIX wieku. Kupfermühl był jednym z młynów nad strumieniami wpadającymi do jeziora Charzykowskiego. Słownik geograficzny wymienia tamtejsze młyny obok siebie — Buszmel, Kupfermühl, Fünkermühl i inne. Był to cmentarz leśny, wytyczony na planie trapezu, z zielenią w granicach działki; wojewódzka ewidencja zabytków podaje jego powierzchnię — 0,04 hektara — i wymienia go pod pozycją 121. W końcowym okresie użytkowania chowano tu także katolików. Osobno, pod pozycją 120, ewidencja notuje w Kopernicy dawny cmentarz katolicki.

Po 1945 roku cmentarz opuszczono. W 2022 roku uporządkowały go i upamiętniły wspólnie Nadleśnictwo Rytel, Gminny Ośrodek Kultury w Chojnicach i wojewódzki konserwator zabytków. Dziś jest nieczynny, ale zachowany jako miejsce pamięci.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Kupfermühl jako majątek. Notował tu siedem domów mieszkalnych i 76 mieszkańców, w tym 55 ewangelików i 21 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Chojnicach; katolicy — do parafii Prechlau.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku liczy tę miejscowość razem z Hohenkamp w parafii Chojnice (Konitz) i podaje łącznie 118 ewangelików.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków, gmina Chojnice, poz. 120 i 121; Cmentarze ewangelickie Kociewia i Chojnic (Wikipedia, GOK Chojnice, zabytek.pl); Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. I, hasło „Charzykowy”; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 136–137; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 58.