Koteże — cmentarz ewangelicki

Koteże, po niemiecku Kottisch, leżały tuż pod Starogardem i przed 1920 rokiem należały do tamtejszego powiatu. Wieś była własnością miasta: przywilej na nią wystawił Starogardowi w 1373 roku wielki mistrz krzyżacki Winrych von Kniprode. W zamian miasto zobowiązało się do służby wojennej z koniem we zbroi. Słownik geograficzny notuje ją pod polską nazwą Kotyże, a z dokumentów przytacza formy Kottys i Gothyze.

W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał Kottisch jako wieś miejską z 25 gospodarstwami chłopskimi i 11 zagrodami chałupniczymi. Notował tu 37 budynków mieszkalnych i 379 mieszkańców, w tym 296 ewangelików i 78 katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny. Słownik geograficzny podaje dla wsi 37 domów, 296 ewangelików i 83 katolików. Wieś liczyła 2210 mórg obszaru, gospodarowało w niej 25 gburów i 11 zagrodników, była też szkoła.

Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku wykazał tu 59 mieszkańców: 40 luteranów i 19 katolików, jednych i drugich przypisanych do parafii w Starogardzie. Spis z 1 grudnia 1885 roku zastał we wsi 45 domów mieszkalnych i 367 mieszkańców: 255 ewangelików i 112 katolików. Spis z 1 grudnia 1910 roku wykazał we wsi 367 mieszkańców, z których 218 podało język polski.

W wojewódzkiej ewidencji zabytków wymieniony jest tutejszy cmentarz. Gminny program opieki nad zabytkami na lata 2020–2023 opisuje go jako „mocno zarośnięty, zaniedbany, zachowany szczątkowo”. W tym programie cmentarz datowano na koniec XIX wieku; leży on we wsi, w lesie, przy drodze.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Starogard Gdański (Preußisch Stargard) i podaje tu 137 ewangelików.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Preußisch Stargard, s. 32, poz. 25; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku), Kreis Preußisch Stargard, poz. 34; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 60, nr 101; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IV, hasło Kotyże; wojewódzka ewidencja zabytków, wykaz gminy Starogard Gdański; Gminny program opieki nad zabytkami gminy Starogard Gdański na lata 2020–2023, Starogard Gdański 2020, s. 63–65; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 209, pozycja 116; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 45.