Dziedzictwo › Katalog › Krąg

Kościół · powiat starogardzki

Krąg — dawny kościół ewangelicki (Krangen, 1905–1907)

niem. Krangen

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Krangen
Czas budowy
1905–1907 (rejestr) albo 1906–1907 (Berenter Kreisbote)
Miejscowość
Krąg, gm. Starogard Gdański
Dawny powiat
Kreis Preußisch Stargard (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
starogardzki
Po 1945
przejęty przez katolików
Dziś
kościół rzymskokatolicki parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Neogotycki kościół ewangelicki w Krągu zbudowano według rejestru zabytków w latach 1905–1907, według „Berenter Kreisbote” — w latach 1906–1907. Od 1945 roku jest kościołem katolickim, dziś parafialnym pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Krąg, po niemiecku Krangen, leży w dzisiejszej gminie Starogard Gdański w powiecie starogardzkim. Rejestr zabytków województwa pomorskiego datuje tutejszy kościół ewangelicki na lata 1905–1907 i obejmuje go wraz z zabudowaniami przykościelnymi (w rejestrze: „ubikacje przykościelne”) wpisem nr A-1674 z 23 września 1998 roku. Po 1945 roku przejęli go katolicy; dziś jest to rzymskokatolicki kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Cmentarz ewangelicki wsi ma w atlasie osobny wpis.

Pismo dawnych mieszkańców powiatu kościerskiego „Berenter Kreisbote” w grudniu 2012 roku napisało, że w parku stoi neogotycki kościół, zbudowany w latach 1906–1907 jako ewangelicki, a od 1945 roku katolicki.

Prasa zachowała imiona dwóch tutejszych duchownych z czasów pruskich. „Königsberger Hartungsche Zeitung” odnotowała 29 lipca 1907 roku zapowiedzi pastora Waltera Großmanna z Krągu i Hedwig Wohlfarth. Berliński „Reichsbote” podał 19 kwietnia 1915 roku, że 23 marca tego roku zmarł pastor Konradt z Krągu, z diecezji starogardzkiej.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 336 ewangelików (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 1401 dusz.

🟡 Rejestr zabytków podaje lata budowy 1905–1907, a „Berenter Kreisbote” — lata 1906–1907.

Źródła: Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku, powiat starogardzki, gmina Starogard Gdański, Krąg, nr A-1674; „Berenter Kreisbote” nr 16 (grudzień 2012), s. 14; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 43; „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 29 lipca 1907 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Der Reichsbote” (Berlin), 19 kwietnia 1915 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).

Położenie: 54,0015° N, 18,4407° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (OpenStreetMap way 866927839 „Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny” (środek obrysu), odczyt Overpass 12.11.2026; kontrola: wezwanie zgodne z rejestrem NID (A-1674), jedyny kościół we wsi w OSM; zabytek.pl nie zwrócił karty kościoła w Krągu; CM-0328 ok. 780 m)

Źródła

  1. Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku, nr A-1674
  2. „Berenter Kreisbote” nr 16 (grudzień 2012), s. 14
  3. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 43
  4. „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 29 lipca 1907 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)
  5. „Der Reichsbote” (Berlin), 19 kwietnia 1915 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
KOS-0591
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.