Krępa — cmentarz rodowy Genthów (ewangelicki)

W Krępie są dwa cmentarze: wiejski i rodowy. Mniejszy, rodowy — cmentarz właścicieli dóbr — leży około 460 metrów na zachód od pałacu, na niewielkim wzgórzu u stóp doliny rzeczki Glaźnej; monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego umieszcza go na południe od parku pałacowego. Spoczęli tu członkowie rodziny ostatnich właścicieli Krępy. Na głazie narzutowym pełniącym funkcję kamienia nagrobnego umieszczono tablice ostatnich właścicieli majątku i herb rodowy Genthów.

Zachował się też granitowy obelisk Margarete Genth, zmarłej 3 grudnia 1922 roku.

Krępa Słupska, po niemiecku Krampe, leżała w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej (Köslin) prowincji Pomorze. Wieś wzmiankowano w 1313 roku (Crampen); była lennem rodu von Puttkamer, który w 1844 roku sprzedał ją rodzinie Breyerów, a przez małżeństwo ich potomkini Krępa przeszła na własność rodziny Genthów.

W 1784 roku Krępa liczyła 21 dymów i była wcielona do kościoła Świętego Piotra na Starym Mieście w Słupsku. Do dóbr należał też tak zwany młyn łosiński (Loßinsche Mühle) nad potokiem Bisterbach, wcielony jednak do parafii w Sierakowie (Zirchow); mieszkańcy Łosina musieli w nim mleć zboże.

Cmentarz wiejski leży w centrum wsi, przy dawnym folwarku. Ma kształt prostokąta i był pierwotnie w całości otoczony wałem kamienno-ziemnym. Tablica przy wejściu podaje jego dzieje: założony w połowie XIX wieku, służył mieszkańcom oraz właścicielom majątku — von Breyerom i von Genthom; większość grobów zdobiły żeliwne krzyże, ostatnie pochówki odbyły się pod koniec lat czterdziestych, a około 1960 roku cmentarz zamknięto i zniszczono.

W 2011 roku uporządkowali go mieszkańcy Krępy i z ocalałych nagrobków utworzyli lapidarium z napisem: „Tym, którzy spoczęli w tej ziemi — mieszkańcy Krępy”.

W latach 1879–1911 właścicielem Krępy był doktor Paul Breyer; w 1879 roku majątek liczył 952 hektary i miał gorzelnię parową, browar i trzy młyny. Pałac datuje się na 1889 rok. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył w gminie wiejskiej 169 ewangelików i jednego katolika, a w obwodzie dworskim 361 ewangelików i czterech katolików.

Ludność do 1945 roku była w większości ewangelicka — w 1925 roku mieszkało tu 11 katolików. W 1928 roku majątek o powierzchni 1040 hektarów należał wspólnie do Hendrika i Paula Genthów oraz do Gertraut Breyer. W 1939 roku Krępa liczyła 344 mieszkańców. Wieś nie miała własnego kościoła; wieś należała do ewangelickiej parafii świętego Piotra (St. Petri) w Słupsku, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto (Stolp-Altstadt).

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Pagel podaje sekwestrację majątku z 1828 roku i sprzedaż Krępy w 1844 roku Paulowi Breyerowi, a monografia cmentarna przypuszcza, że pałac wznieśli Puttkamerowie.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 182; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 650–654; Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl), hasło Krępa; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 953; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 178–179; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 172–173; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 186–187; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 331.