Kurowo — cmentarz ewangelicki

Dawny cmentarz ewangelicki w Kurowie zachował się po lewej stronie drogi z Kurowa do Ciekocina, około czterystu metrów za wsią; dziś jest silnie zarośnięty. Wojewódzka ewidencja zabytków notuje go na działce 7 jako cmentarz ewangelicki, następnie katolicki. Przetrwał na nim żelazny krzyż z grobu Paula Fließbacha. W źródłach nie znaleziono daty założenia nekropolii; karta konserwatorska z 15 listopada 1984 roku wpisuje w rubryce daty zamknięcia „brak daty”.

Kurowo, po niemiecku Kurow, było majątkiem rycerskim (Rittergut) w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. 17 czerwca 1397 roku komtur gdański Albrecht von Schwarzburg wystawił wsi przywilej na dziesięć łanów prawa chełmińskiego, a wierny Stefan Lesławicz otrzymał jeden łan wolny od czynszu. Sprawozdanie z 1437 roku wymienia Kurowo wśród niemieckich wsi chłopskich wójtostwa lęborskiego i podaje wymiar wsi: dziewięć łanów, z każdego marka czynszu. Trzy łany leżały wtedy pustką, to znaczy nie miały własnych gospodarzy, a czynsz rozkładał się na pozostałych.

W 1784 roku Kurowo było folwarkiem z trzema dymami, dwie i ćwierć mili na północ od Lęborka. Miało dużo łąk, duży las dębowo-bukowy i prawo brzegowe (Strandgerechtigkeit). Należało do parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken).

Dzierżyli Kurowo kolejno von Krockowowie, od 1803 roku bracia von Jasmund, którzy kupili cały kompleks za 155 000 talarów, po nich von Bülow-Kummerow, a od 1819 roku rodzina Fließbach. Carl Georg Fließbach nabył dobra od szwagra za 19 000 talarów. Dokupił w 1829 roku Jackowo i w 1839 roku Choczewko, a części obu majątków przyłączył do Kurowa. Po jego śmierci 13 listopada 1858 roku Kurowo przeszło na najmłodszego syna; ten w 1891 roku sprzedał je bratu Hugonowi, sam zaś pozostał dzierżawcą do śmierci 28 grudnia 1904 roku. Ostatnim niemieckim właścicielem był Gerhard Fließbach.

Własnego kościoła ani kaplicy Kurowo nie miało. Po wizytacji generalnej z czerwca 1887 roku urządzono w Ciekocinie (Zackenzin) wikariat, który objął Ciekocino, Sasino, Słajszewo, Biebrowo, Kurowo i Choczewko, wszystkie odłączone od Osiek; Schultz datuje jego początek na maj 1888 roku. Nowy kościół poświęcono jesienią 1891 roku, a 1 stycznia 1903 roku wikariat przekształcono w samodzielną parafię.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał we wsi 134 ewangelików wobec 5 katolików. Spis przypisuje Kurowo do parafii ewangelickiej w Osiekach Lęborskich. Katolicy podlegali parafii w Żarnowcu (Zarnowitz), a spis odsyłał ich do Lęborka. Franz Tetzner zapisał Kurowo pod kaszubską nazwą Kúrowo wśród wsi tej okolicy, w których przetrwały resztki mowy słowiańskiej. Franz Schultz opisał Kurowo jako obwód dworski o powierzchni 351 hektarów ze 151 mieszkańcami w okręgu urzędowym Żelazno.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); Cmentarze regionu — Pałac Ciekocinko; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Lauenburg; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 258–259; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; wojewódzka ewidencja zabytków (WUOZ Gdańsk); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1073.