Łabiszewo — cmentarz ewangelicki

W Łabiszewie były trzy cmentarze ewangelickie. Dwa dziewiętnastowieczne — wiejski i rodowy — leżą na północnym zachodzie, w lesie; trzeci, znacznie oddalony od zabudowań, na południowym wschodzie, przy drodze do Podola Małego. Ewidencja wymienia cmentarz wiejski i południowy pod numerami 1 i 2; mają one odpowiednio około 3000 i około 1850 metrów kwadratowych powierzchni.

Północny cmentarz wiejski rozplanowano jako wydłużony prostokąt; dziś granic nie sposób dokładnie wyznaczyć, a śladów nagrobków niewiele — o dziewiętnastowiecznym rodowodzie mówią resztki starodrzewu i pojedyncze fragmenty kamieni. Najlepiej zachował się cmentarz rodowy, z czytelnym układem przestrzennym i małą architekturą. Na mapie zaznaczono go jako kwadrat, w rzeczywistości mur graniczny uformowano z jednej strony na planie koła. W założeniu całość zwieńczono wysokim krzyżem — granitowym, mierzącym około sześciu metrów.

Zachowały się tablica nagrobna Marthy von Zakrzewski i czytelne obrysy grobów. Na cmentarzu południowym przetrwał fragment tablicy z datą pochówku 1919 roku.

Łabiszewo (dziś w gminie Dębnica Kaszubska), do 1945 roku Labüssow, było wsią z majątkiem rycerskim w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej. W 1784 roku Łabiszewo liczyło 14 dymów; mieszkańcy musieli mleć zboże w młynie w Dobieszewie (Groß-Dübsow). Według księgi adresowej majątków rycerskich Pomorza z 1879 roku właścicielem majątku rycerskiego Łabiszewo, po niemiecku Labüssow, był von Gottberg.

W 1879 roku majątek liczył 955 hektarów i miał młyn. Spis z 2 grudnia 1895 roku notuje Łabiszewo w dwóch wierszach: gmina wiejska liczyła 165 ewangelików, a obwód dworski 278. Obie jednostki należały do parafii w Dobieszewie, po niemiecku Groß Dübsow, w okręgu Słupsk-Stare Miasto Kościoła unii staropruskiej; katolicy — do parafii w Słupsku. W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy we wsi. Między 1879 a 1905 rokiem majątek przeszedł od rodziny von Gottberg w ręce Kalixtusa von Zakrzewskiego.

W 1928 roku około tysiąca hektarów majątku pozostawało w rękach Kalixtusa von Zakrzewskiego. W 1925 roku we wsi było czworo katolików, a w 1939 roku wieś liczyła 397 mieszkańców w 94 gospodarstwach domowych.

Karl-Heinz Pagel podaje, że wieś zajęła Armia Czerwona 8 marca 1945 roku. Po pewnym czasie przyszli Polacy i mieszkańców wysiedlono; Heimatortskartei Pommern odnalazła później 191 z nich w RFN i 122 w NRD. Straty: 22 poległych, 19 zmarłych cywilów i 42 zaginionych. W szkole uczyli Fritz Resech, Kurt Lindner (później Sorchow) i Herbert Rosin.

Źródła: P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 185; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Łabiszewo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Łabiszewo; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 679–681; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 977; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 174; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 171.