Dziedzictwo › Katalog › Łącki Młyn

Cmentarz · powiat bytowski

Łącki Młyn — cmentarz ewangelicki

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Miejscowość
Łącki Młyn, gm. Lipnica
Dawny powiat
Kreis Schlochau (Człuchów), Regierungsbezirk Marienwerder, Prowincja Prusy Zachodnie (nie Kreis Bütow). Po 1920 powiat chojnicki (województwo pomorskie); 1939–1945 Landkreis Konitz (Reichsgau Danzig-Westpreußen); dziś powiat bytowski.
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
ev. Kirchspiel Groß Tuchen (Tuchomie) — wg Meyers Gazetteer; brak własnego kościoła/kaplicy w Łącki Młyn, najbliższy zbór w Groß Tuchen
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
dawny cmentarz ewangelicki (niewiele zaniedbanych grobów)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz ewangelicki w Łąckim Młynie leży na wzgórzu, po prawej stronie drogi z Łąkiego do Brzeźna Szlacheckiego. Benedykt Reszka datuje go na początek XIX wieku. Zajmuje około 0,2 hektara — powierzchnię dostosowaną, jak pisze Reszka, do liczby mieszkających tu ewangelików. Porastają go drzewa i krzewy, spod których wyłania się zarys kamiennego muru od południa; zostało niewiele zaniedbanych grobów, z których wyłamano żeliwne krzyże. Czytelne pozostały dwie inskrypcje: jedna upamiętnia Augusta i Johanna Dommerów, druga — ze słowami „Ruht in Gott”, czyli „Spoczywa w Bogu” — właściciela Carla Dommera, urodzonego 25 listopada 1850 i zmarłego 17 lutego 1885 roku. Ostatniego uroczystego pogrzebu dokonano tu w czasie drugiej wojny światowej, a po jej zakończeniu pochowano na cmentarzu ponad 20 niemieckich żołnierzy; w pogrzebie uczestniczył Eugeniusz Tandecki z Łąkiego.

Łącki Młyn to przysiółek młyński w obrębie wsi Łąkie (po niemiecku Lonken), w regionie Gochy, w północno-zachodniej części dzisiejszej gminy Lipnica w powiecie bytowskim. Do 1920 roku należał do powiatu człuchowskiego (Kreis Schlochau) w rejencji kwidzyńskiej i prowincji Prusy Zachodnie, w międzywojniu do polskiego powiatu chojnickiego, a w latach 1939–1945 do powiatu chojnickiego (Landkreis Konitz) w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie.

W Łąkiem ewangelicy stanowili mniejszość: według Reszki byli to przeważnie rolnicy i rzemieślnicy osiadli w Łąckim Młynie. W 1876 roku było ich 242, a w 1910 roku 99; po pierwszej wojnie światowej zdecydowana większość opuściła Łąkie. Katolicy należeli do parafii w Borzyszkowach, ewangelicy do parafii w Tuchomiu (Groß Tuchen). Tak podaje zestawienie parafii FamilySearch; parafię katolicką w Borzyszkowach notuje też spis z 1 grudnia 1885 roku, który przy Łąkiem wykazuje 838 mieszkańców, w tym 252 ewangelików, 565 katolików i 21 Żydów. Reszka wiąże tutejszych ewangelików z kościołem macierzystym w Pietrzykowie, oddalonym o 10–12 kilometrów.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); zestawienie parafii FamilySearch przy haśle „Lonken” w serwisie Meyers Gazetteer (meyersgaz.org); Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen (spis z 1 grudnia 1885 roku), powiat Schlochau, s. 160–161, poz. 51; B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 74–75, 167–168; Gmina Lipnica — wykaz miejscowości.

Położenie: 54,0337° N, 17,2755° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Lipnica — wykaz miejscowości
  3. Benedykt Reszka, Ewangelicy na Gochach, Borowy Młyn — Rumia 2008
  4. zestawienie parafii FamilySearch przy haśle „Lonken” w serwisie Meyers Gazetteer (meyersgaz.org)
  5. B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn – Rumia 2008, rozdz. 19 „Cmentarze”, podrozdz. D, s. 167 (PDF s. 171)
  6. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Lipnica na lata 2015–2018, uchwała nr X/82/2015 Rady Gminy w Lipnicy z dnia 29 grudnia 2015 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2016, poz. 554, s. 22, 28

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0605
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.