Łąg — cmentarz ewangelicki

Łąg — po niemiecku Lonk, w dokumentach krzyżackich Schönhain — leży w gminie Czersk w powiecie chojnickim, nad Czarną Wodą, w lesistej i piaszczystej okolicy. Wieś leży przy dawnym bitym trakcie z Chojnic do Starogardu, blisko granicy dawnego powiatu starogardzkiego. Przed 1920 rokiem należał do powiatu chojnickiego w rejencji kwidzyńskiej.

Słownik geograficzny wyróżnia tu trzy osobne części. Wieś włościańska i parafialna miała 4349 mórg, 329 budynków i 134 domy mieszkalne, a w nich 1025 katolików i 61 ewangelików. Osada liczyła 1461 mórg, 72 budynki, 28 domów, 203 katolików i ośmiu ewangelików. W dobrach na 1028 mórg, osiem budynków i trzy domy przypadało 43 ewangelików i dziewięciu katolików. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył w Łągu 1552 mieszkańców — 1460 katolików, 69 ewangelików i 23 Żydów. Ewangelicy należeli do parafii w Mokrem, katolicy do własnego kościoła na miejscu.

Zachował się tu zamknięty cmentarz ewangelicki. W studium uwarunkowań, uchwalonym przez Radę Miejską w Czersku 20 grudnia 2022 roku, cmentarze ewangelickie wyliczono w pięciu miejscowościach gminy, w tym w Łągu. Wymienia go rozdział o miejscach pamięci narodowej oraz cmentarzach ewangelickich i żydowskich, a także wykaz stref ochrony konserwatorskiej, gdzie dawne cmentarze ewangelickie objęto strefą B.

Wieś ma osobny cmentarz rzymskokatolicki przy ulicy Kościelnej oraz kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny.

Pod tą nazwą urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej z 1868 roku prowadzi trzy osobne hasła: pod hasłem Long (wieś) — 134 domy mieszkalne i 1107 mieszkańców, w tym 61 ewangelików, 1025 katolików i 21 osób innych wyznań; pod hasłem Long (kolonia) — 28 domów mieszkalnych i 211 mieszkańców, w tym ośmiu ewangelików i 203 katolików. Pod hasłem Long (majątek) podręcznik notuje trzy domy mieszkalne i 52 mieszkańców, w tym 43 ewangelików i dziewięciu katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że dzieci należały do okręgu szkolnego Long.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Czersk i podaje tu 67 ewangelików.

Źródła: „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Czersk”, uchwała nr LII/599/22 Rady Miejskiej w Czersku z 20 grudnia 2022 roku; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. V, hasło „Łęg”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, oprac. Königliches statistisches Bureau, powiat Konitz, poz. 45; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 42–43; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 57.