Dziedzictwo › Katalog › Łąkie

Cmentarz · powiat bytowski

Cmentarz ewangelicki w Łąkiem (gm. Studzienice)

niem. Lonken (1938-45: Friedrichsee in Pommern)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Lonken (1938-45: Friedrichsee in Pommern)
Miejscowość
Łąkie, gm. Studzienice
Dawny powiat
Kreis Bütow (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
ev. Kirchspiel Bütow (miejski kościół ewangelicki w Bytowie) — wg Meyers Gazetteer
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Łąkie w gminie Studzienice nie miało własnego kościoła ani kaplicy; cmentarz po wysiedleniu ludności niemieckiej i ewangelickiej w 1945 roku pozostał jako poewangelicki.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Łąkie, po niemiecku Lonken, było kolonią założoną na wrzosowisku mądrzechowskim (Mankwitzer Heide), złożoną z trzech rodzin polskich. Łąkie leżało milę na południowy wschód od Bytowa, nad jeziorem tej samej nazwy, w okolicy kamienistej i górzystej. Kolonia liczyła cztery dymy; wśród trzech polskich rodzin był kowal, a każda dostała 117 mórg ziemi, z której płaciła roczny czynsz. Część mieszkańców należała do parafii w Bytowie, część do Pomyska Wielkiego (Groß Pomeiske).

Łąkie, po niemiecku Lonken, po kaszubsku Łoke, a w latach 1938–1945 noszące nazwę Friedrichsee in Pommern, leży nad jeziorem Łąkie, od którego wzięło nazwę. Przed 1945 rokiem należało do powiatu bytowskiego w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze; urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy miało w Ząbinowicach (Gersdorf), a sąd w Bytowie. Inwentarz zabytków powiatu bytowskiego z 1938 roku podaje, że kolonię założono w 1752 roku rozkazem gabinetowym Fryderyka Wielkiego na wrzosowisku zwanym Mangwitzer Heide.

Według inwentarza z 1938 roku trzy rodziny osadzone tu na 310 morgach pochodziły z Polski. W 1839 roku przeprowadzono podział gruntów wspólnych. Około 1850 roku właściciel Thrun wykupił i scalił trzy gospodarstwa i założył dwór, który stał jeszcze w 1938 roku; w 1936 roku było w Łąkiem oraz w osadach Libienz i Jabloncz dziesięć gospodarstw dziedzicznych. Do gminy należały osady Jabloncz, Libienz i Zechinen oraz leśniczówki Appelwitz i Zechinen.

Ewangelicy należeli najpierw do parafii w Bytowie, katolicy do Ugoszczy (Bernsdorf). Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w gminie Lonken 105 ewangelików, 57 katolików i dziesięciu innych chrześcijan. Aktem z 13 września 1911 roku ewangelików Łąkiego wyłączono z parafii bytowskiej i włączono do nowo utworzonej parafii w Półcznie (Polschen); inwentarz z 1938 roku wymienia Półczno jako parafię ewangelicką wsi.

Liczba mieszkańców (w nawiasie — w tym katolików) wynosiła: w 1810 roku 70 (10), w 1855 — 193 (34), w 1885 — 142 (30), w 1905 — 195 (89), w 1925 — 172 (83), w 1933 — 128 (54), w 1936 — 119 (56).

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Liczbę 310 mórg podaje opracowanie Bronischa, Ohlego i Teichmüllera z 1938 roku, a druk Brüggemanna z 1784 roku przyznaje każdej z trzech rodzin po 117 mórg i 151 prętów roli.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1056; G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller, „Kreis Bütow”, Stettin 1938, s. 231–232 (⚠ druk z 1938, warstwa inwentarzowa); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Bütow, s. 196–197, pozycja 26; „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; meyersgaz.org — Lonken, Kreis Bütow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1056.

Położenie: 54,1517° N, 17,6053° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. meyersgaz.org — Lonken, Kreis Bütow
  2. Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, powiat Bütow, s. 196, pozycja 26 („Lanken”: 105 ewangelików, 57 katolików, parafia ewangelicka Bütow, katolicka Bernsdorf, urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy Gersdorf)
  4. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasło Groß-Tuchen, s. 79
  5. B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 99 (tabela parafii Pietrzykowo)
  6. „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943
  7. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1056
  8. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1056

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0901
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
średnia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.