Lasowice Wielkie — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)

W Lasowicach Wielkich, po niemiecku Groß Lesewitz, w gminie Malbork, stał kościół tutejszej parafii ewangelickiej. Według Bernharda Schmida, autora inwentarza zabytków powiatu malborskiego z 1919 roku, u początków gminy ewangelickiej, w 1565 roku, nabożeństwa odprawiano w izbie nad podcieniem domu chłopa Langwalda, później w stodole i w spichlerzu. Schmid podaje też, że w 1652 roku zbudowano dom kościelny, który stał do 1710 roku. Pastor Henryk Tilemann zapisał w swojej kronice parafii z 1661 roku, że za jego poprzednika nabożeństwa odprawiano na wysokim spichlerzu, a w 1652 roku parafia rozebrała ten spichlerz i zbudowała z niego dom kościelny.

Według Schmida w 1711 roku zbudowano nowy kościół. Program opieki nad zabytkami gminy Malbork podaje, że stanął on mimo sprzeciwu biskupa chełmińskiego Teodora Andrzeja Potockiego, na wschód od kościoła i cmentarza katolickiego, po południowej stronie południowej drogi wiejskiej. Schmid opisuje go jako budowlę ryglową o wymiarach 10,14 na 21,82 metra w świetle, z dwiema kruchtami i zakrystią. Według Schmida kościół ten rozebrano wiosną 1902 roku.

Schmid podaje, że w latach 1902–1903 zbudowano nowy kościół, ceglany, z murowaną wieżą, na podstawie projektu wstępnego opracowanego w ministerstwie robót publicznych; poświęcono go 8 grudnia 1903 roku. Program gminy dodaje, że nowy kościół stanął na miejscu rozebranego. Piotr Birecki wymienia Lasowice Wielkie wśród kościołów, w których w 1903 roku organy zbudowała firma „August Terletzki”.

Według programu opieki nad zabytkami gminy Malbork kościół ewangelicki zniknął z krajobrazu wsi po 1945 roku i pozostał po nim tylko duży cmentarz wyznaniowy. Ten cmentarz ma w atlasie osobny wpis, w którym opisano także dawniejsze dzieje parafii i jej duchownych. Kiedy i w jakich okolicznościach kościół z 1903 roku przestał istnieć, źródła nie podają.

Źródła: B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, I: „Die Städte Neuteich und Tiegenhof und die ländlichen Ortschaften”, Danzig 1919, s. 119; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Malbork na lata 2022–2025, załącznik do uchwały nr XXXIX/310/2022 Rady Gminy Malbork z 28 grudnia 2022 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 317, s. 36–37; P. Birecki, „Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich”, Toruń 2014, s. 222; Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, sygn. EZA 980/6620, „Sonstige Verzeichnisse 1565–1796” (kronika pastora Henryka Tilemanna z 1661 roku), skany 4 i 7, dostęp przez portal Archion.