Lasy — cmentarz ewangelicki

Lasy leżą w gminie Stary Targ, w powiecie sztumskim, na Powiślu. Po tutejszej wspólnocie ewangelickiej pozostał cmentarz, który jako ewangelicki odnotowuje wojewódzka ewidencja zabytków.

W 1939 roku wieś nosiła urzędową nazwę Laase; rejestr nazw miejscowości opracowany przez Dietmara Langego wymienia też dawne zapisy jej nazwy: Lasin, Lase i Laze. Wzmiankowana od 1394 roku, leżała w powiecie sztumskim (Kreis Stuhm), na południe od Nogatu, około 12 kilometrów na północny wschód od Sztumu. W 1939 roku liczyła 104 mieszkańców i była osadą kilku średnich gospodarstw. Ewangelicy należeli do parafii w Losendorf, katolicy — do parafii w Dt. Damerau.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Laase jako wieś. Notował tu 12 domów mieszkalnych i 103 mieszkańców, w tym 51 ewangelików, 39 katolików i 13 osób innych wyznań. W tym samym podręczniku dzieci z Laase przypisano do okręgu szkolnego Losendorf.

W karcie cmentarza z września 1985 roku figuruje on jako nieczynny cmentarz dawny, ewangelicki, bez użytkownika, z czytelnym układem całości, lecz bez podziału na kwatery; datuje go na pierwszą połowę XIX wieku i podaje powierzchnię 0,07 hektara. Karta ocenia jego stan słowami: „Ogólny stan zachowania zły”. Cmentarz leżał wtedy wśród pól, na lekkim wzniesieniu na południowy zachód od wsi, nie miał ogrodzenia ani bramy, a z pochówków pozostało osiem zniszczonych nagrobków w układzie rzędowym, najstarszy z 1841 roku. W dobrym stanie był jedynie starodrzew: dwie lipy pośrodku założenia i trzy kasztanowce na obrzeżu.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Łoza (Losendorf) i podaje tu 49 ewangelików.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, karta gminy Stary Targ, pozycja 141; D. Lange, „Geographisches Ortsregister Ostpreußen” (2005), hasło Laase, za serwisem Bildarchiv Ostpreußen (bildarchiv-ostpreussen.de, Orts-ID 55923); karta cmentarza w Lasach, oprac. D. Rekowska, 1985 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 198–199; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69.